مهدی باوری در کودکان صفحه 79

الف) تلقین آسیب زا در فرآیند آموزش

اگر تلقین، به عنوان محور تربیت دینی و روشی جهت آموزش معارف مهدویّت استفاده شود بدون بیان پشتوانه های فکری و استدلالی و عدم توجیه شناختی نسبت به آن ها، آثار منفی جبران ناپذیر یا دیراصلاح یادشده در تبیین سوال مانند تعصّب بیجا را به دنبال دارد. مثلاً اگر در فرآیند آموزش معارف مهدوی، نگرشی مصونیّت آمیز نسبت به آن ها اتّخاذ شود، به گونه ای که مربّی مصمّم باشد درباره ی حقّانیّت آن ها بدون ارایه ی شواهد و دلایل، تعهّدی تزلزل ناپذیر در ذهن متربّیان فرونشاند، فعّالیّت وی جنبه ی تحمیلی به خود می گیرد. همچنین اگر مربّی آموزه مورد نظر خود را به گونه ای عرضه کند که پیشاپیش برای همه ی پرسش های مخالفت آمیز، پاسخ های خاموش کننده و نه قانع کننده تدارک دیده باشد، یا از ارایه ی نظریّات متفکّران مختلف درباره ی مطلب اجتناب کرده، عمداً به القای یک عقیده ی خاص به منزله ی حقیقتی تردید ناپذیر(بدون اجازه دادن برای تفکّر و پژوهش پیرامون آن) اکتفا کند، آن گاه تعلیم به تلقین آسیب زا تبدیل خواهد شد، زیرا حقّ انتخاب و قضاوت شاگردان پایمال می شود و آموزش، دربردارنده ی این پیام است که «بیندیش همان گونه که ما می اندیشیم و جرأت سؤال و تردید نداشته باش». نتیجه ی چنین تدریسی آن است که دانش آموزان پس از اتمام درس، آموزه ها و اعتقادات کسب شده را قابل بازنگری ندانسته و به بحث درباره ی ماهیّت آن ها بی رغبت اند. هیچ استدلالی را در ردّ باورهای(غلط) خود معتبر ندانسته و هیچ دلیلی آن ها را مجاب نمی کند تا در آن ها تجدید نظر کنند. (1)

ب) تلقین باورساز پس از آموزش

چنانچه در معناشناسی بیان شد، می توان از تلقین به عنوان مرحله ای پس از آموزش در قالب تکرار نظام مند بهره برد. این کار به منظور اقناع و افزایش اعتماد متربّی به صحّت آموزه و تثبیت اعتقادات، جلوگیری از فراموشی پشتوانه های استدلالی آن و بروز تزلزل در فکر و دل انجام می گیرد و چنین تلقین تثبیت افزا و اعتمادسازی تحمیل محسوب