اتحاد و انسجام صفحه 199

شیخ صدوق

متوفای: 381ق

چکیده ای از زندگی نامه

نام: محمّد، نام پدر: علی بن بابویه ولادت: 306ق، محل تولّد: ایران، قم.

تحصیلات: او در سنین کودکی فراگیری دانش دینی را نزد پدر آغاز نمود و تحصیلات ابتدایی و رشد اولیۀ او در علوم به انجام رسید. محمّد عمدۀ مطالب را از پدر خود علی بن بابویه آموخت و افزون بر آن در مجالس و محافل درسی بزرگان علم و ادب حاضر شد. شیخ صدوق پس از آنکه به مرتبۀ بالایی از تحصیل رسید برای درک محضر اساتید بزرگ و حدیث شناسان آن دوران، سفرهای علمی خود را به مناطق گوناگون آغاز نمود، از سفرهای وی می توان به ری، بلخ، کوفه، بغداد، مکّه، مدینه، مشهد، نیشابور، مرو، سرخس، سمرقند، فراعنه و گرگان اشاره نمود.1

مشایخ و اساتید: در مقدمۀ کتاب الهدایه نام حدوداً 260 نفر آمده که بیش از 200 نفر آنها مورد تأیید قرار گرفته اند. از جمله اساتید شیخ صدوق را می توان محمّد بن حسن بن ولید، احمد بن علی بن ابراهیم قمی، محمّد بن یحیی بن عطار اشعری قمی، حسن بن ادریس قمی و حمزه بن محمّد علوی نام برد.

شاگردان: عدد شاگردان و مجازان از وی را متجاوز از صدها تن نوشته اند اما بجز شیخ مفید از جمله شاگردان صدوق را می توان برادر وی حسین بن علی بن بابویه قمی، هارون بن موسی تلعکبری و حسین بن عبید اللّٰه غضائری، معرّفی نمود.

آثار قلمی: مرحوم شیخ طوسی در کتاب الفهرست نوشته است: وی (صدوق) نزدیک به سیصد کتاب تألیف کرده است.2 در عین حال ما به برخی از اهم آثار ایشان اشاره می نماییم: من لا یحضره الفقیه، کمال الدین و تمام النعمه، معانی الاخبار، عیون اخبار الرضا علیه السلام ، خصال، امالی (مجالس)، علل الشرایع، ثواب الاعمال، عقاب الاعمال، المقنع3، الهدایه4 و...

سرانجام: شیخ صدوق پس از عمری تلاش و تحقیق در سنگر علم و فرهنگ اسلامی، در سال 381ق در سنین حدود 75 سالگی دعوت حق را لبیک گفت و در جوار رحمت حق آرمید.

مقبره: ایران، شهر ری.

1. گلشن ابرار، ج1، ص25 - 28.

2. الفهرست، ص204.

3. تصحیح و تحقیق این کتاب، توسط مؤسسۀ امام هادی علیه السلام - قم انجام و در سال 1374ش موفّق به دریافت لوح تقدیر و جایزۀ تشویقی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران گردید.

4. تصحیح و تحقیق این کتاب، توسط مؤسسۀ امام هادی علیه السلام - قم انجام و در سال 1377ش موفّق به دریافت لوح تقدیر و جایزۀ تشویقی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران گردید.