اتحاد و انسجام صفحه 240

آیت اللّٰه العظمی میرزا محمّدحسن شیرازی

متوفای: 1312ق

چکیده ای از زندگی نامه

نام: سیّد محمّد حسن، نام پدر: میرزا محمود، ولادت: نیمۀ جمادی الاولی 1230ق، محل تولّد: ایران، شیراز.1

تحصیلات: وی در چهار سالگی به مکتب رفت و در شش سالگی وارد حوزۀ علمیه گردید. او هنوز کودکی 8 ساله بود که بر فراز منبر مسجد وکیل شیراز رفت و همانند واعظان با تجربه، کتاب اخلاقی ابواب الجنان را برای مردم خواند. سیّد محمّد حسن در نوجوانی به تدریس لمعه پرداخت. در سال 1248ق بنابه پیشنهاد استاد، به اصفهان رفت. وی پس از مدّتی تحصیل در اصفهان، در سن بیست سالگی از آیت اللّٰه سیّد حسن بیدآبادی اجازۀ اجتهاد گرفت. سیّد محمّد حسن مدّتی بعد به کربلا رفت، چیزی نگذشت که وی قصد برگشتن به زادگاه را نمود. او قبل از رفتن به شیراز، به نجف رفت تا اینکه دیدار او با شیخ انصاری سبب گشت که از تصمیمش منصرف شود و در نجف به ادامۀ تحصیل بپردازد. میرزای شیرازی در سال 1281ق با فوت شیخ انصاری زعامت مرجعیّت شیعه را به عهده گرفت.

اساتید، حضرات آیات: شیخ محمّد تقی اصفهانی، سیّد حسن بیدآبادی، شیخ حسن کاشف الغطاء، شیخ حسن نجفی (صاحب جواهر)، سیّد ابراهیم قزوینی (صاحب ضوابط)، شیخ مرتضی انصاری.

شاگردان، آیات عظام: میرزا محمّد تقی شیرازی، شیخ عبدالکریم حائری، میرزا حسین نائینی، شهید شیخ فضل اللّٰه نوری، سیّد محمّد کاظم یزدی.2

سرانجام: ایشان پس از یک عمر مجاهدت، تلاش و نیز صدور بیانیه ها و فتاوای مهم و تاریخی که هر کدام به نوبۀ خود سهم زیادی در پیشرفت اسلام داشت، خصوصاً فتوای تحریم تنباکو، در سال 1312ق و در 82 سالگی یاران را وداع و جانان را لبیک گفت و به سوی لقاء اللّٰه پر کشید.

مرقد: عراق، نجف اشرف، کنار درب شیخ طوسی که به حرم امیر المؤمنین علیه السلام باز می گردد.

1. گلشن ابرار، ج1، ص385.

2. همان، ص 387.