اتحاد و انسجام صفحه 267

آیت اللّٰه العظمی سیّد اسماعیل صدر

متوفای: 1338ق

چکیده ای از زندگی نامۀ فرزندی از تبار امام هفتم علیه السلام

نام: سیّد اسماعیل، نام پدر: سیّد محمّد (معروف به صدرالدین عاملی)، ولادت: 1258ق، محل تولّد: ایران، اصفهان.

تحصیلات: او از همان کودکی به فراگیری علوم صرف، نحو، بیان و منطق همّت ورزید. در سال 1281ق به نجف مهاجرت نمود و پس از چندی در سال 1307ق به همراه استاد خویش میرزا محمّد حسن شیرازی به سامرا رفت. سیّد اسماعیل مدّتی بعد به حوزۀ علمیۀ کربلا هجرت و تا آخر عمر در آنجا مشغول تدریس شد. پس از فوت میرزای مجدّد، مرحوم میرزا محمّد تقی شیرازی در سال 1338ق، مردم نزد سیّد اسماعیل آمدند و از وی خواستند تا رسالۀ عملیۀ خویش را در اختیار همگان قرار داده اما او این پیشنهاد را نپذیرفت و تنها رسالۀ عملیه اش را برای مشتاقان منتشر ساخت.1

اساتید، حضرات آیات: سیّد محمّد علی (برادر ایشان)، شیخ محمّد باقر اصفهانی، شیخ راضی بن شیخ محمّد (معروف به فقیه عراق)، شیخ مهدی آل کاشف الغطاء، میرزا محمّد حسن شیرازی.

شاگردان، آیات عظام: شیخ عبدالحسین کرخی، میرزا محمّد حسین نائینی، سیّدابوالقاسم دهکردی، محمّد هادی بیرجندی معروف به (هادوی)، شیخ موسی بن محمّد جعفر کرمانشاهی، محمّد حسین طبسی، غلامحسین مرندی حائری، سیّد علی سیستانی (پدر بزرگ آیت اللّٰه العظمی سیّد علی سیستانی)، سیّد حسین بن سیّد ابراهیم فشارکی اصفهانی، شیخ محمّد علی بن شیخ عبّاس هروی (هراتی) خراسانی.2

آثار قلمی: از سیّد اسماعیل صدر آثار بسیاری به یادگار نمانده است. تنها رسالۀ عملیۀ وی که حاشیه ای بر کتاب «انیس التجّار» نوشتۀ ملّا مهدی نراقی است و در زمینۀ احکام بازرگانان نگارش یافته به چاپ رسیده است.3

سرانجام: ایشان پس از عمری تلاش و کوشش در راه اسلام در سن 80 یا 81 سالگی در روز سه شنبه 12 جمادی الاولی سال 1338 یا 1339ق چشم از جهان فرو بست و به ملکوت اعلی پیوست.4

مرقد: عراق، کاظمین، (اتاقی در پائین پای رواق مطهّر حرم کاظمین علیهما السلام ).

1. اعیان الشیعه، ج3، ص404.

2. گلشن ابرار، ج 3، ص 224، به نقل از معارف الرجال، ج 1، ص 117.

3. همان، ص 223.

4. همان، ص 227.