اتحاد و انسجام صفحه 286

آیت اللّٰه شهید سیّد حسن مدرّس

شهادت: 1316ش

چکیده ای از زندگی نامۀ فرزندی از تبار امام مجتبی علیه السلام

نام: سیّد حسن، نام پدر: سیّد اسماعیل، ولادت:

1278ق، محل تولّد: ایران، اصفهان، زواره.

تحصیلات: سیّد حسن شش ساله بود که پدرش وی را نزد میر عبدالباقی جهت تحصیل نهاد. در چهارده سالگی به اصفهان رفت و مدّت سیزده سال در حوزۀ علمیۀ این شهر، محضر بیش از سی استاد را درک نمود.1 او ابتدا به خواندن جامع المقدمات (ادبیات عرب) مشغول شد و سپس کتابهای شریف شرح لمعه، قوانین و فصول را خواند2 و در نهایت از علوم حکمت و فلسفه و عرفان خوشه چید. پس از مدّتی در 1311ق به منظور تکمیل تحصیلات خویش، عازم نجف اشرف شد و از محضر اساتید آن دیار بهره جست. طی هفت سال اقامت شهید مدرّس در نجف، او به مقام منیع اجتهاد دست یافت و سپس به قمشه جهت تدریس علوم دینیه برگشت و به مدرّس مشهور شد.

اساتید، حضرات آیات: میرزا جهانگیرخان قشقایی، سیّد محمّدباقر دُرچه ای، شیخ مرتضی ریزی، میرزای شیرازی، سیّد محمّد فشارکی، شریعت اصفهانی و... .3

شاگردان، آیات عظام: حاج میرزا ابوالحسن شعرانی، سیّد مرتضی پسندیده (برادر بزرگتر امام خمینی رحمه الله )، میرزا علی آقا شیرازی و... .4

آثار قلمی: کتاب حجیه الظّن، رساله ای در شرط متأخر، کتاب مبحث الاستصحاب، رساله فی شرایط الامام والمأموم، رساله ای در عقود و ایقاعات و... .5

سرانجام: آن فقیه فرزانه پس از 9 سال اسارت در قلعۀ خواف، به دنبال اجرای نقشۀ رضاشاه روانۀ کاشمر گردید و در حوالی غروب 28 رمضان 1350ق،6 مطابق با 10 آذر 1316ش، سه جنایتکار از نوکران رضاخان نزد مدرّس آمده و چای سمّی را به اجبار به او دادند و چون دیدند از اثر سمّ خبری نیست، عمامۀ سیّد را در حین نماز از سرش برداشته به گردنش انداختند و آن فقیه بزرگوار را به شهادت رساندند.7

مرقد: ایران، خراسان، کاشمر.8

1. اعیان الشیعه، سیّد محسن امین، ج5، ص21.

2. دیدار با ابرار (67)، شهید مدرّس ماه مجلس، ص30.

3. همان، ص 29 - 35.

4. همان، ص 53، به نقل از مقالۀ شخصیّت علمی و فقهی مدرّس، حجّه الاسلام والمسلمین ابوالفضل شکوری، مندرج در کتاب مدرّس، ج2.

5. شهدای روحانیّت شیعه در یکصد سال اخیر، ج1، ص186.

6. اعیان الشیعه، ج 5، ص 21.

7. دیدار با ابرار (67)، ص190 - 191.

8. علمای مجاهد، ص459.