اتحاد و انسجام صفحه 323

محیی الدین ابوالکلام آزاد

متوفای: 1377ق

چکیده ای از زندگی نامه1

نام: محیی الدین، نام پدر: خیرالدین، ولادت:

1305ق، محل تولّد: عربستان، مکّۀ مکرّمه.

تحصیلات: وی دروس مقدّماتی را تحت نظر پدرش به پایان رسانید. 16 ساله بود که به خواندن کتابهای مطوّل، حاشیه میر زاهد، هدایه و... مشغول شد و آن گاه به عنوان «مولانا»2 مشهور گشت. انتظار می رفت که محیی الدین مانند همتایان خویش، به تدریس، امامت یا خطابت در مدارس و مساجد بپردازد، اما او چنین نکرد.

آزاد 20 سال بیشتر نداشت که برای دستیابی به کرانه های آگاهی و فرهنگ، رهسپار سرزمینهای اسلامی عراق، مصر، شام و ترکیه گردید.

آثار قلمی: ابوریحان البیرونی و جغرافیه العالم، هند آزادی گرفت، اتّحاد اسلامی، ترجمان القرآن (2 جلد)، شهید اعظم (پیرامون شخصیت حضرت امام حسین علیه السلام )، غبار خاطر و کاروان خیال، باقیات ترجمان القرآن، اصحاب کهف و... .

سرانجام: محیی الدین ابوالکلام آزاد پس از 74 سال زندگی، کاسۀ عمرش لبریز و در سال 1377ق در دهلی درگذشت.

مقبره: هندوستان، دهلی.3

1. علمای مجاهد، ص 26 - 36.

2. این عنوان، شهرتی است تقریباً معادل عناوینی چون روحانی و آخوند در ایران.

3. آرامگاه ساده و زیبایش، نزدیک مسجد جامع و قلعۀ سرخ واقع است. دولت هند برای گرامیداشت خاطرۀ او، هر سال در روز مرگش یادبودی ترتیب می دهد که یکی از شخصیّت های ممتاز فرهنگی هند یا جهان در آن سخن می راند.