اتحاد و انسجام صفحه 341

اندیشه ها

- شیخ شلتوت کتاب خدا و سنت رسول اللّٰه صلی الله علیه و آله و سلم را وجه اشتراک همۀ مذاهب می دانست.

- وی معتقد بود: برادری دینی بین قلوب مسلمین پیوندی برقرار می سازد که خانواده های واحد می شوند.

- ایشان با اتّکاء به آیه شریفۀ «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعاً وَلا تَفَرَّقُوا» (1) می گفت:

«خداوند از مطلق تفرقه در قرآن نهی کرده است که شامل تفرقه به سبب تعصّب نیز می شود.

حدیثی صحیح می گوید: «لا عصبیّه فی الاسلام»: در دین اسلام تعصّب وجود ندارد». (2)- مهمترین هدف اساسی وی، دوری و مبارزه با تعصّبات فرقه ای و مذهبی بود.

- او می گفت: علی رغم تعدّد و اختلاف مذاهب در بسیاری از احکام و وجود آرای متعدّد، همگان در نقطه ای مشترک و سخنی واحد، گرد می آیند که ایمان به مصادر اصلی و تقدیس کتاب اللّٰه و رسول اللّٰه صلی الله علیه و آله و سلم است. (3)- در نگاه او کسی که به فقه اشتغال دارد سزاوار نیست که تنها به یک مذهب بسنده کند، بلکه باید در هر مسئله ای به آنچه نزدیک تر به دلالت کتاب و سنت استوار است معتقد باشد. (4)- عوامل وحدت را از دیدگاه شلتوت مرور می نمائیم:

1. ترک تعصّب؛

2. تلاش علمای دین در جهت وحدت اسلامی: در این رابطه شیخ چنین می گوید: «اینک من بار دیگر به نام خدا و به نام کتاب خدا و به نام وحدت اسلامی و به نام چنگ زدن به ریسمان محکم الهی، علمای شیعه و سنی را به تقریب و همبستگی دعوت می کنم. مسلّماً گرامی ترین آنان نزد خدا کسی است که زودتر به این هدف مقدّس سبقت گیرد و رخنه هایی

1- (1) . سورۀ آل عمران، آیۀ 103..
2- (2) . روزنامۀ جمهوری اسلامی، 19 دی ماه 1379، ویژه نامه، ص9؛ مع رجال الفکر، ج2، ص29..
3- (3) . طلایه داران تقریب (2)، ص 53..
4- (4) . همان، ص 98، به نقل از ماهنامۀ اخبار تقریب، ش43 - 44، ص45..