اتحاد و انسجام صفحه 470

اندیشه ها

- او می گفت: از تمامی مسلمانان می خواهم که صفوف خود را مستحکم کرده و جبهۀ خود را متّحد سازند، چرا که انتظار ندارم که حیله و نیرنگ قدرتهای بزرگ علیه ایشان به زودی پایان یابد. اسلام دین وحدت است و در اوائل ظهور، توانست بین تمام قبایل عرب و عجم اتّحاد برقرار کند، هفتاد سال بزرگترین تمدّن انسانی و اسلامی را بنا نهاد ولی متأسّفانه پس از آن، تخم تفرقه پاشیده و جمعیّت ما متفرّق شد، در نتیجه ممالک اسلامی از هم پاشید.

- غزالی معتقد بود، وطن کوچک ما سرزمین نیل است که مورد توجّه ماست، ولی وطن بزرگتر ما سرزمینی است که عرب آن را در اختیار دارد و مورد علاقۀ ماست، اما وطن عالی ما منطقه ای است که همۀ مسلمانان طبق یک اصول و فکر و عقل با یکدیگر مربوط ساخته و قلبهایشان با یکدیگر رابطه دارد. (1)- او دربارۀ وحدت اعراب می گوید: اگر وحدت اعراب و دعوت به ناسیونالیسم عربی، به شیوه و سبک حزب بعث عربی باشد، امیدوارم خداوند این اتّحاد را موفّق نگرداند و زمینه های آن را نیز فراهم ننماید. عرب منهای اسلام، مساوی است با صفر و چنانچه اسلامی در کار نباشد این اتّحاد هیچ ارزشی ندارد. ما هم نیازی به آن نخواهیم داشت. (2)اکنون عوامل تفرقه را از نظر غزالی مرور می کنیم:

1. عدم آگاهی

یکی از عوامل تفرقۀ بین فرق مسلمین، عدم آگاهی از عقاید و رفتار و اخلاق طرف مقابل است. عدم آگاهی موجب قضاوت بی جا می شود.

هنگامی که علّامه شیخ محمود شلتوت، فتوای جواز پیروی از مذهب اهل بیت علیهم السلام را