شبهات جدید صفحه 167

ملائکه خلقتش از آتش نیست در حالی که خلقت شیطان از آتش است. علمای کلام بلکه اکثریت قاطع دانشمندان اسلام، فرشتگان را موجوداتی جسمانی (از جسم لطیف) می دانند در بعضی از تعبیرات کلمه «نور» به عنوان ماده اصلی تشکیل دهنده فرشتگان آمده است و در عبارات معروفی که در بسیار از کتب آمده می خوانیم: «الملک جسم نوری...»(1)

علامه مجلسی در این مورد چنین می فرماید: «امامیه بلکه جمیع مسلمین مگر گروه کمی از فلاسفه... معتقدند که ملائکه وجود دارند و آن ها اجسام لطیفه نورانیه هستند و می توانند به اشکال مختلف درایند... و پیامبران و اوصیای معصوم آن ها را می دیدند»(2). اما حدیث، اصل خلقت ملائکه را نور می داند و اصل خلقت شیطان را آتش. حضرت امام رضا علیه السّلام می فرماید:

«الله عزوجل خلق الملائکه من نور، وخلق الجان من النار» (3) ؛ خداوند عزوجل ملائکه را از نور خلق کرد، و جن را از آتش. از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این مورد چنین نقل شده:

«خُلِقَتْ الْمَلَائِکَهُ مِنْ نُورٍ وَخُلِقَتْ الْجَانُّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ» (4) ؛ «ملائکه از نور و جن از شعله آتش خلق شده است».

با استفاده از آیات و روایات معصومین علیهم السّلام و سخنان متکلمین معلوم می شود که اصل خلقت ملائکه از نور و اصل خلقت شیطان از آتش است و همچنین معلوم شد که امر خداوند بر سجده کردن حضرت آدم اختصاص به ملائکه نداشته است، بلکه خداوند در این امر شیطان را داخل کرده چون شیطان به خاطر عبادت زیاد در کنار فرشتگان قرار گرفته بوده است و استثنایی که در آیه آمده است استثنای منقطع است نه متصل بنا بر این میان این دو دسته از آیات هیچ تنافی و اختلاف وجود ندارد.

1- (1) پیام امام امیر المؤمنین علیه السّلام، ج 1، ص 161، اطیب البیان، سید عبدالحسین طیب، ج 11، ص 196.
2- (2) مجلسی، محد باقر، بحار الانوار، ج 56، ص 202؛ (باب حقیقت ملائکه).
3- (3) همان، ج 58، ص 306؛ ج 11، ص 102؛ ج 60، ص 94؛
4- (4) مسند احمد، ص 1881، ح 25709-25868.