شبهات جدید صفحه 314

(بَلِ ادّارَکَ عِلْمُهُمْ فِی الْآخِرَهِ بَلْ هُمْ فِی شَکٍّ مِنْها بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ)1 ؛ «بلکه علمشان در باره ی آخرت به کمال رسیده است (ولی نارساست؛) بلکه آنان نسبت به آن شک دارند، بلکه آنان نسبت به آن کور [دل] هستند».

در پاسخ به این افراد خداوند دلیلی ارائه نمی دهد چرا که آنها شبهه علمی ندارند بلکه اشکال رفتاری باعث به وجود آمدن چنین حالتی شده است اشتباهات رفتاری بر قلب آنها تأثیر گذاشته و دلائل روشن علمی و خارجی خداوند را می فهمند ولی در جان آنها نفوذ ندارد و آنها را متأثر نمی کند (بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ)2 ، «بلکه آنان نسبت به آن کور [دل] هستند».

گروه چهارم

گروه چهارم یقین به آخرت دارند ولی به جهت عناد و سرکشی آن را انکار می کنند چنان چه به همین دلیل دیگر معارف و عقاید دینی را انکار می کنند (بَلْ لَجُّوا فِی عُتُوٍّ وَ نُفُورٍ)3 ، «بلکه (کافران)، در [حال] سرکشی و نفرت، لجاجت کردند». این نوع انکار و برخورد با معارف دینی نشان از خباثت درونی آن ها دارد و یک نوع انکار منطقی به حساب نمی آید این گونه انکارها انکار علمی نیست بلکه انکار روانی است چرا که پذیرش چنین اعتقاداتی به معنی پذیرش محدودیت هایی برای آنهاست و لذا برای نپذیرفتن این محدودیت ها اصل آن را انکار می کنند.

خداوند در سوره قیامت با نگاهی روان شناختی به بررسی علت مخالفت و انکار قیامت پرداخته است. (أَ یَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ بَلی قادِرِینَ عَلی أَنْ نُسَوِّیَ بَنانَهُ بَلْ یُرِیدُ الْإِنْسانُ لِیَفْجُرَ أَمامَهُ)4 ؛ «آیا انسان می پندارد