- درآمد: 1
- اشاره 3
- اشاره 4
- اشاره 4
- نظم و ترتیب آیات قرآن از چه زمانی انجام شده و نام گذاری سوره ها به چه صورت بوده است؟ 4
- نامگذاری سوره ها: 6
- قرآن قدیم است یا حادث؟ 8
- آیا قرآن تحریف (کم یا زیاد) شده است؟ 13
- آیا وجود اختلاف قرائتها به معنای تحریف قرآن است؟ 16
- آیا قرآن برای همۀ جهان هاست یا برای مردم کره زمین؟ 19
- انجیل و تورات و قرآن کتابهای آسمانی اند، چرا انجیل و تورات تحریف شد، ولی قرآن سالم ماند؟ 21
- اشاره 24
- درباره ترجمۀ و انواع و امکان آن توضیح دهید. 24
- 1. ضرورت ترجمه: 24
- اشاره 24
- 2. مبانی و ترجمه قرآن: 25
- کدام یک از ترجمه های قرآن کامل تر و دقیق تر است؟ 27
- اشاره 29
- چرا خدا در مورد خود به جای «من» از «ما» استفاده می کند، مثلاً می فرماید ما زمین را آفریدیم ؟ 30
- منظور از آیه «اللَّهُ نُورُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ » چیست ؟ 32
- منظور از ساقی بودن خدا در آیه «وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ » چیست ؟ 38
- منظور از صفت «لطیف»، که در قرآن چند بار تکرار شده، چیست ؟ 42
- چرا خداوند انسان ها را به فسق و فجور هدایت می کند؟ 45
- علم خدا به آینده، از سنخ علم های ما و (احتمالات و پیش بینی ها) است یا از نوع پیش بینی های قطعی الوقوع است ؟ 49
- اشاره 51
- چرا انسان امانت الهی را که آسمان و زمین قبول نکردند، پذیرفت ؟ 52
- در قرآن آمده است، رزق و روزی بدست خداست، اگر اینگونه است اختیار انسان چگونه توجیه می شود؟ 56
- اشاره 61
- آیا پیش از خلقت آسمانها و زمین و انسانها، آفرینشی بوده است ؟ 62
- با توجه به آیه 12 سوره طلاق، خداوند چند جهان آفریده است ؟ 64
- چرا حوادث طبیعی مثل زلزله و سیل اتفاق می افتد؟ ریشه این 66
- منظور از ملکوت آسمانها و زمین در سوره انعام آیه 75 چیست ؟ 70
- اشاره 73
- با توجه به این که در قرآن تنها نام 26 پیامبر آمده است، چگونه می توان وجود صد و بیست و چهار هزار پیغمبر را ثابت کرد؟ 74
- آیا پیامبران از باطن موجودات آگاهی داشتند؟ 79
- آیا پیامبر از آینده و غیب خبر ندارد؟ 83
- چرا در قرآن از حضرت موسی(علیه السلام) بیشتر از انبیای دیگر سخن گفته شده است ؟ 87
- مقصود از گناه پیامبر در سوره فتح چیست ؟ 89
- چرا نام حضرت علی(علیه السلام) در قرآن ذکر نشده است ؟ 95
- بر اساس آیه 52 سوره احزاب چرا نمی توان بعد از وفات پیغمبر با همسران او ازدواج کرد؟ 99
- چرا حضرت داود درباره حکمی که صادر کرد مورد بازخواست قرار گرفت ؟ 101
- چرا حضرت خضر زنده است ؟ 107
- قصه حضرت خضر و موسی در سوره کهف ضمیرها گاهی جمع است و گاهی مفرد. علتش چیست ؟ 109
- با توجه به سوره کهف چرا حضرت خضر با استفاده از علم لدنی شخصی را که هنوز گناهش اثبات نشده، کشت ؟ 111
- در طوفان نوح آمده که آب از تنور فوران می کند یعنی چه ؟ 113
- آیا شیطان می تواند بر پیامبر نفوذ کند؟ 116
- اشاره 120
- منظور از دو بهشت (جنتان) در قرآن چیست ؟ 121
- شبهاتی پیرامون شفاعت را توضیح دهید؟ 124
- منظور از جنبده ای که در آخرالزمان ظاهر می شود، کیست ؟ 130
- آیا مرگ بدست خداست ؟ 134
- آیۀ «یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّۀُ » شامل حال چه کسانی می شود؟ 138
- وضعیت کوهها در قیامت چگونه خواهد بود؟ 144
- حوادث قبل از رستاخیز 144
- قیامت چه مراحلی دارد؟ 149
- نامۀ اعمال انسان ها در قیامت چگونه است ؟ 152
- انواع نامه عمل 153
- فلسفۀ نامه عمل 154
- نویسندگان نامۀ اعمال چه کسانی هستند؟ 156
- منظور از نفخ صور چیست ؟ 157
- عالم برزخ 159
- با توجه به آیات، زمین و آسمان از بین می روند و بعد بهشت و جهنم ایجاد می شوند؟ 161
- منظور از مردان اعراف در آیه 46و48 سوره اعراف چه گروهی است ؟ 164
- منظور از آیۀ «هیچ کس از بشر باقی نماند؛ جز آنکه وارد دوزخ می شود»، چیست ؟ 168
- دنیا و آخرت چه ارتباطی با هم دارند؟ 170
- نعمت های مادی و معنوی بهشت چیست ؟ 171
- اشاره 175
- منظور خداوند از «تعقیب شیطان ها با شهاب ها» چیست ؟ 176
- اگر شیطان ها توسط شهاب های آسمانی رد می شوند، پس چه طور انسان را فریب می دهند؟ 180
- آیا براساس سوره توبه آیۀ 24 محبت الهی با محبت خانواده و اموال تعارض دارد؟ 182
- اشاره 186
- هنگامی که پدرومادر از فرزند رو برمی گردانند، تکلیف فرزند چیست ؟ 187
- با توجه به آیه 221 و 222 سوره بقره چرا خداوند امر فرمود از زنان محیض دوری کنید؟ 190
- آیا تکرار واژه تقوا در آیه 93 سوره مائده به معنای مختلف بودن معنای واژه تقوا است ؟ 195
- منظور از لهو و لعب در سوره حج و سوره محمد(صلی الله علیه و آله) چیست ؟ 199
- چرا خداوند در قرآن کریم به شب اول ذی الحجه قسم یاد می کند؟ 203
- منظور از فاجر و کافر در قرآن کیست ؟ آیا کسی که نماز نمی خواند از کفّار شمرده می شود؟ 206
- واژۀ رمضان چندبار در قرآن آمده است وچند آیه در مورد آن داریم ؟ 208
- با توجه به آخر آیه سوره شعراء دیدگاه قرآن و احادیث دربارۀ شعر و شاعری چیست ؟ 210
- قاعده آیه 18 سوره بقره (صم بکم عمی) چیست ؟ 218
- از آیه «کلوا و اشربوا» چه قاعده ای استفاده می شود؟ 221
مفسران (1) با توجه به روایات، دو احتمال داده اند؛ اول) مقصود پیشوایان حق است که به مؤمنانی که بهشتی شدند یا هنوز داخل بهشت نشده اند، سلام می دهند؛ دوم) مقصود گروه مستضعف است؛ مومنان مستضعفی که آرزو دارند وارد بهشت شوند، ولی موانعی جلوی راه آن ها هست. وقتی بهشتیان را می بینند، به آن ها سلام می کنند؛ یعنی مردانی که بر اعراف هستند، به اصحاب و افراد بهشتی سلام می دهند.
ظاهر آیه شریفه با دیدگاه اول مفسران سازگار است، یعنی باید افرادی باشند که مقام والایی داشته باشند؛ رجالی که رهبران الهی اند و دوزخیان و بهشتیان را می شناسند و به مومنان درود می فرستند.
البته با توجه به مجموع احادیث این جمع بندی قابل ارائه است که:
سه گروه از اعراف عبور می کنند؛
اول) گروه پیشوایان و بزرگان: در گذرگاههای سخت قیامت توقف می کنند و به یاری و شفاعت مومنان و مستضعفان می آیند.
ظاهر آیه هم همین است.
دوم) ناتوانان محتاج کمک: این ها مومنان گنه کاری اند که نیکیها و بدی هایشان تقریباً مساوی است.
این ها طبق برخی روایات بر اعراف می مانند و در نهایت ممکن است مورد شفاعت واقع شوند.
1- (1) . تفسیر نمونه، ج 6، ص 184.