آنگاه که فعالیت های فرهنگی پوچ می شود صفحه 136

1- «نهج البلاغه»، خطبه 179.

دنبالش بودید، پیش خود می گویید خیلی خوب شد بحمدالله وارد مسیر خوبی شدم، ولی چون قواعد حفظ آن را ندارید و از طرفی قلب هم آماده حفظ آن نیست، آن حالت می رود. البته دوباره در یک شرایط مناسب می آید و باز می رود، این که می آید و می رود به این جهت است که هنوز به حالت «تمکّن» نرسیده اید، هنوز در مرحله «تَلَوُّن» هستید. نباید نگران بود، انسان از این احوالات می فهمد که اگر راه را ادامه دهد نتیجه می گیرد و به مرحله ای می رسد که صاحب این حال می شود که به آن حالت، مقام «تمکّن» می گویند، در این حالت دیگر انسان به نحو پایدار وارد آن مقام می شود و با صاحب اصلی مقام قرب مرتبط می گردد. فرق آب با پارچه تر در همین است که پارچه تر تابع است، اما آب واصل است. می گوییم آب صاحب اصلیِ تری است اما پارچه تر به تبع آب تر است. وجود مقدس واسطه فیض، صاحب اصلی مقام قرب در عالم هستند، و آن مقامی است، که آن حضرت بی واسطه، با حضرت ربّ العالمین مرتبط اند که در حال حاضر واسطه فیض عالم حضرت صاحب الامر، امام زمان عجل الله تعالی فرجه هستند. هرکس خواست به مقام قرب وارد شود، به مدد نور صاحب اصلیِ قرب می تواند وارد شود. همان طور که صاحب ضلالت، شیطان است و بقیه گمراهان به تبع شیطان گمراهند، صاحب هدایت هم امام معصوم علیه السلام هستند، چون آن حضرت مظهر هدایت الهی هستند و بقیه به اندازه تبعیت از آن حضرت از هدایت بهره مندند. زیرا هر چیزی یک ذاتی دارد و اَعراضی، که آن اعراض تابع آن ذات هستند و به آن ذات ختم می شوند و فارابی بر اساس همین مطلب می فرماید: «کُلُّ مَا بِالْعَرَضِ لاَبُدَّ اَنْ یَنْتَهِی اِلَی مَابِالذَّات»؛ یعنی هر مابالعرضی، منتهی می شود به مابالذاتی، مثل این که هر تری به یک عین تری ختم می شود، یا هرچیز شیرینی به عین شیرینی ختم می گردد. انسانیتِ هر انسانی به ذاتی باید ختم شود که عین الانسان است.

نمی شود شما بگویید هدایت انسان مربوط به هادی مطلق، یعنی خداوند است، زیرا اسم هادی مظهر دارد و مظهر و نمونه کامل هدایت الهی، امام معصوم است، همان طور که مظهر اسم مُضلّ شیطان است. گاهی خداوند کسی را به جهت عدم شایستگی از درگاه خود دور می کند، مظهر این اراده و مظهر این اسم، شیطان است. در واقع چون خداوند جلیل است و مقامش اجلّ از آن است که هر کس بتواند به درگاه آن حضرت نزدیک شود، بعضی را که شایسته نزدیکی و قرب نیستند، دور می کند، این دورشدن توسط شیطان انجام می گیرد. به زبان