آنگاه که فعالیت های فرهنگی پوچ می شود صفحه 178

کار کنم که در نماز غفلت نکنم، می فرمایند بگردید ببینید چه چیزهایی شما را در نماز به طرف خود جلب و جذب می کند، آن ها برای ذهن شما مهم شده است. سعی کنید عمده بودن آن ها را ضعیف کنید، تا مانع بین شما و پروردگارتان نشوند. اگر نقش نمره و مدرک و مال دنیا را در بیرون از نماز ضعیف کردیم، در حین نماز نمی توانند خودنمایی کنند. اگر هم به ذهن ما آمدند، انسان زود می فهمد و از آن ها به سوی خدا منصرف می شود. این نوع نگاه به نماز، یک نوع نگاه قدسی به این فعالیت فرهنگی است و لذا هر چه ادامه پیدا کند، روح و قلب به رضایت بیشتری می رسد، و نه تنها معترض به خود و دیگران نسبت به این عمل نخواهد بود بلکه با احساس رضایتی که از آن طریق در انسان به وجود می آید، به آرامش می رسد و همواره سعی می کند مراحل بالاتری از این فعالیت قدسی برایش حاصل شود. همان که مرحوم آقای هاشم حداد«رحمه الله علیه» به مرحوم شهید مطهری«رحمه الله علیه» گفته بودند که شیخ مرتضی در نماز چه کار می کنی؟ آقای مطهری گفته بودند با حوصله روی معانی تمرکز می کنم و با طمأنینه نماز می خوانم. مرحوم حداد فرموده بودند پس کی نماز می خوانی؟ که مرحوم مطهری«رحمه الله علیه» خیلی خوب متوجه شده بودند و به خود آمده بودند، راستی من کی نماز می خوانم؟ پس اگر راه پیدا شد، بالأخره تلاش می شود در آن راه، خود را به مقصد برسانیم. حالا دیگر موانعی که شیطان ایجاد می کند معلوم است که مانع اند و انسان شروع می کند به مبارزه با امیال خود تا آن موانع را آرام آرام بر طرف کند و غلظت حجاب بین خود و پروردگارش را کم نماید، دیگر اشکالی ندارد حالا که حیله ها و وسوسه های شیطان را می شناسد، او یکی به سر شیطان بزند و شیطان هم یکی بر سر انسان بزند. خطر آن است که انسان شیطان را گم کرده باشد، وگرنه جنگ با شیطان که بد نیست.

در جهان جنگ این شادی بس است

که برآری بر عدو هر دم شکست

آدم اگر شیطان را پیدا کند می فهمد که این مانع، این غضب، این غفلت، کار شیطان است و با این بصیرتی که پیدا کرد «تَذَکَّرُوا فَإذا هُم مُبْصِرُون»(1) نقشه شیطان را خنثی می کند و به راه خود ادامه می دهد. این خودش هوشیاری خوبی است که می فهمید مثلاً این حالت غضب،