- اهداء: 1
- درآمد 2
- اشاره 4
- فصل اول: مبدأ شناسی 4
- شک در مورد خدا، نقطه آغاز یا توقف ؟ 5
- آیا خداوند بزرگ روح است یا جسم، او را چگونه پیش خودمان مجسّم کنیم ؟ 10
- از منظر قرآن وحدیث چگونه مؤمنین در ایمانشان با هم تفاوت دارند؟ 15
- فصل دوم: جهان شناسی 19
- اشاره 19
- آفرینش جهان و زمین چگونه بوده است ؟ 20
- غیر از دنیا چه جهان های دیگری وجود دارد؟ 25
- مقصود از عالم ذر چیست ؟ 34
- با توجه به عالم ذر، آیا انجام تکلیف و بندگی ما لازم است ؟ 37
- اشاره 40
- فصل سوم: انسان شناسی 40
- آفرینش آدم و حوّا چگونه و از چه چیزی بوده است ؟ 41
- هدف آفرینش انسان چیست ؟ 43
- اختلاف طبقاتی انسان ها چرا؟ 49
- تفاوت بین بندگان چرا؟ 53
- آیا اعمال پدر و مادر در نسل های بعد اثر دارد و این تأثیر با عدالت سازگار است ؟ 63
- فصل چهارم: راهنما و راهبردشناسی 67
- اشاره 67
- پیامبران الهی چه تعدادی بودند؟ و نام چند نفر آن ها در قرآن آمده است ؟ 68
- اهداف و ویژگی های داستان های قرآن چیست و چرا خداوند سرگذشت همه پیامبران را در قرآن بیان نکرده است ؟ 70
- چرا سرگذشت همه انبیاء در قرآن نیامده است ؟ 71
- چرا بیشتر، سرگذشت پیامبران خاورمیانه در قرآن آمده است ؟ 71
- چرا پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله آخرین پیامبر شد؟ 74
- معنای حروف مقطعه قرآن به ویژه کهیعص چیست ؟ 77
- اشاره 80
- فصل پنجم: قانون شناسی 80
- مقصود از فلسفه و اسرار احکام و عبادات چیست و آیا ما می توانیم از همه آن ها آگاه شویم ؟ 81
- تساوی و تفاوت زن و مرد در چیست ؟ 84
- چرا دیه زن نصف دیه مرد است ؟ 90
- چرا گواهی دو زن برابر گواهی یک مرد است ؟ 93
- اشاره 96
- فصل ششم: عشق و رشدیابی 96
- برای کنترل شهوت و زیادکردن تقوی چه راه کارهایی در قرآن و احادیث وجود دارد؟ 97
- چه کنیم تا به گناه آلوده نشویم ؟ 104
- چه کنیم تا دعایمان مستجاب شود؟ 108
- چه کنیم تا نمازمان را سبک نشماریم و بنده خداوند بشویم ؟ 118
- عشق چیست و راه کار آن کدام است ؟ 124
- ویژگی های همسر خوب چیست ؟ 132
- فصل هفتم: قرآن راهبرد بشریت 136
- اشاره 136
- الف: قرآن در آیینه تاریخ 137
- نظم و ترتیب آیات قرآن از چه زمانی انجام شده و نام گذاری سوره ها به چه صورت بوده است ؟ 137
- اشاره 137
- نام گذاری سوره ها 139
- قرآن قدیم است یا حادث ؟ 140
- آیا قرآن تحریف (کم یا زیاد) شده است ؟ 144
- آیا وجود اختلاف قرائت ها به معنای تحریف قرآن است ؟ 146
- آیا قرآن برای همه جهان هاست یا برای مردم کره زمین ؟ 149
- انجیل و تورات و قرآن کتاب های آسمانی اند، چرا انجیل و تورات تحریف شد، ولی قرآن سالم ماند؟ 151
- اشاره 154
- اشاره 154
- درباره ترجمه و انواع و امکان آن توضیح دهید. 154
- ب: ترجمه های قرآن 154
- 1. ضرورت ترجمه 154
- روش های ترجمه قرآن 155
- 2. مبانی و ترجمه قرآن 155
- کدام یک از ترجمه های قرآن کامل تر و دقیق تر است ؟ 157
- فصل هشتم: خداشناسی 159
- اشاره 159
- چرا خدا در مورد خود به جای «من» از «ما» استفاده می کند، مثلاً می فرماید ما زمین را آفریدیم ؟ 160
- منظور از آیه (اللَّهُ نُورُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْض) چیست ؟ 161
- منظور از ساقی بودن خدا در آیه (وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ چیست ؟ 166
- منظور از صفت «لطیف»، که در قرآن چند بار تکرار شده، چیست ؟ 169
- چرا خداوند انسان ها را به فسق و فجور هدایت می کند؟ 172
- علم خدا به آینده، از سنخ علم های ما و (احتمالات و پیش بینی ها) است یا از نوع پیش بینی های قطعی الوقوع است ؟ 175
- اشاره 176
- فصل نهم: انسان شناسی 176
- چرا انسان امانت الهی را که آسمان و زمین قبول نکردند، پذیرفت ؟ 177
- در قرآن آمده است، رزق و روزی به دست خداست، اگر این گونه است اختیار انسان چگونه توجیه می شود؟ 180
- اشاره 184
- فصل دهم: جهان شناسی 184
- آیا پیش از خلقت آسمان ها و زمین و انسان ها، آفرینشی بوده است ؟ 185
- با توجه به آیه 12 سوره طلاق، خداوند چند جهان آفریده است ؟ 187
- چرا حوادث طبیعی مثل زلزله و سیل اتفاق می افتد؟ ریشه این بلاها چیست ؟ 188
- منظور از ملکوت آسمان ها و زمین در سوره انعام آیه 75 چیست ؟ 191
- اشاره 193
- فصل یازدهم: راهنماشناسی 193
- با توجه به این که در قرآن تنها نام 26 پیامبر آمده است، چگونه می توان وجود صد و بیست و چهار هزار پیغمبر را ثابت کرد؟ 194
- آیا پیامبران از باطن موجودات آگاهی داشتند؟ 198
- آیا پیامبر از آینده و غیب خبر ندارد؟ 201
- چرا در قرآن از حضرت موسی علیه السلامبیشتر از انبیای دیگر سخن گفته شده است ؟ 205
- خداوند در قرآن خطاب به پیامبر می فرماید: «ای پیامبر! تو بر گناه خود آمرزش بخواه تا گناه گذشته و آینده تو را ببخشیم.» مراد از این گناه چیست ؟ 206
- چرا نام حضرت علی علیه السلام در قرآن ذکر نشده است ؟ 211
- بر اساس آیه 52 سوره احزاب چرا نمی توان بعد از وفات پیغمبر با همسران او ازدواج کرد؟ 214
- خداوند در سوره «ص» به داوری حضرت داود اشاره می کند و ایشان حکمی صادر کرد؛ اما مورد بازخواست قرار گرفت. در مورد این حکم و آیات مربوط توضیح بدهید. 216
- چرا حضرت خضر علیه السلام زنده است ؟ 221
- در قصه حضرت خضر علیه السلام و موسی علیه السلام در سوره کهف ضمیرها گاهی جمع است و گاهی مفرد. علتش چیست ؟ 223
- با توجه به سوره کهف چرا حضرت خضر علیه السلام با استفاده از علم لدنی، شخصی را که هنوز گناهش اثبات نشده، کشت ؟ 225
- در طوفان نوح آمده که آب از تنور فوران می کند یعنی چه ؟ 227
- آیا شیطان می تواند بر پیامبر نفوذ کند؟ 230
- اشاره 233
- فصل دوازدهم: رستاخیزشناسی 233
- منظور از دو بهشت (جنتان) در قرآن چیست ؟ 234
- شبهاتی پیرامون شفاعت را توضیح دهید؟ 236
- منظور از جنبده ای که در آخرالزمان ظاهر می شود، کیست ؟ 240
- آیا مرگ بدست خداست ؟ 243
- آیۀ (یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ) شامل حال چه کسانی می شود؟ 246
- کاربردهای واژه نفس در قرآن 248
- حوادث قبل از رستاخیز 250
- وضعیت کوه ها در قیامت چگونه خواهد بود؟ 250
- قیامت چه مراحلی دارد؟ و چرا از آن با واژه های گوناگون مثل ساعه ، بعث، نشر و... نام برده شده است ؟ 254
- مقصود از نامه اعمال 256
- نامه اعمال انسان ها در قیامت چگونه است ؟ 256
- تعبیرهای مختلف از نامۀ اعمال در قرآن 257
- انواع نامه عمل 257
- فلسفه نامه عمل 258
- نویسندگان نامه اعمال چه کسانی هستند؟ 259
- منظور از نفخ صور چیست ؟ 260
- عالم برزخ 261
- با توجه به آیات، زمین و آسمان از بین می روند و بعد بهشت و جهنم ایجاد می شوند؟ 264
- منظور از مردان اعراف در آیات 46 و 48 سوره اعراف چه گروهی است ؟ 266
- منظور از آیۀ «هیچ کس از بشر باقی نماند؛ جز آنکه وارد دوزخ می شود»، چیست ؟ 269
- دنیا و آخرت چه ارتباطی با هم دارند؟ 271
- نعمت های مادی و معنوی بهشت چیست ؟ 272
- فصل سیزدهم: رهزنان بشریت 275
- اشاره 275
- منظور خداوند از «تعقیب شیطان ها با شهاب ها» چیست ؟ 276
- اگر شیطان ها توسط شهاب های آسمانی رد می شوند، پس چه طور انسان را فریب می دهند؟ 279
- اشاره 283
- فصل چهاردهم: گوناگون 283
- هنگامی که پدرومادر از فرزند رو برمی گردانند، تکلیف فرزند چیست ؟ 284
- با توجه به آیه 221 و 222 سوره بقره چرا خداوند امر فرمود: از زنان محیض دوری کنید؟ 286
- آیا تکرار واژه تقوا در آیه 93 سوره مائده به معنای مختلف بودن معنای واژه تقوا است ؟ 290
- منظور از لهو و لعب در سوره حج و سوره محمد صلی الله علیه و آله چیست ؟ 293
- چرا خداوند در قرآن کریم به شب اول ذی الحجه قسم یاد می کند؟ 296
- منظور از فاجر و کافر در قرآن کیست ؟ آیا کسی که نماز نمی خواند از کفّار شمرده می شود؟ 298
- واژه رمضان چندبار در قرآن آمده است وچند آیه در مورد آن داریم ؟ 300
- با توجه به آخر آیه سوره شعراء دیدگاه قرآن و احادیث درباره شعر و شاعری چیست ؟ 302
- قاعده آیه 18 سوره بقره (صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ) چیست ؟ 309
- از آیه (کُلُوا وَاشْرَبُوا) چه قاعده ای استفاده می شود؟ 311
- فهرست منابع 313
پرسش
در قرآن آمده است، رزق و روزی به دست خداست، اگر این گونه است اختیار انسان چگونه توجیه می شود؟
پاسخ
خداوند در آیۀ 261 سوره بقره می فرماید:
(مَثَلُ الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ کَمَثَلِ حَبَّهٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِی کُلِّ سُنْبُلَهٍ مِائَهُ حَبَّهٍ وَ اللّهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَلِیمٌ) ؛ مثال کسانی که اموالشان را در راه خدا مصرف می کنند، همانند مثال دانه ای است که هفت خوشه برویاند؛ که در هر خوشه ای، صد دانه باشد؛ و خدا [آن را] برای هر کس بخواهد دو [یا چند] برابر می کند؛ و خدا گشایشگری داناست.»(1)
در سوره های دیگر می فرماید: (إِنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ)2
(إِنَّ رَبَّکَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَقْدِرُ إِنَّهُ کانَ بِعِبادِهِ خَبِیراً بَصِیراً) ؛ (2) حقیقت، پروردگارت روزی را برای هر کس که بخواهد (و شایسته بداند) گسترده می سازد و تنگ می گرداند؛ [چرا] که او نسبت به بندگانش، آگاه [و] بیناست». برای رسیدن به پاسخ باید به چند مطلب توجه کنیم:
1. تفاوت پاداش با فضل الهی
ما در مقابل کارهای مان با دو موضوع «پاداش» و «فضل الهی» روبه رو هستیم. پاداش به اندازه عمل و فضل الهی بیشتر از عمل، مثلاً هفتصد برابر
1- (1) نکته: خدا فرمود: «مثل کسانی که انفاق می کنند» و نفرمود «مثل أموالشان»، یعنی خود افراد رشد می کنند، این منافاتی ندارد که پاداش هم به آنها داده بشود.
2- (3) اسری، 30.