- سخن ناشر 1
- اشاره 6
- تعریف و ویژگی های بانک داری اسلامی 6
- تاریخچه بانک داری بدون ربا 10
- 1. نظام اقتصاد سرمایه داری 20
- 2. اهداف نظام اقتصاد سرمایه داری 20
- حوزه فعالیت بانک داری در نظام اقتصادی سرمایه داری 20
- 3. جایگاه بانک در نظام اقتصاد سرمایه داری 22
- 4. تعریف بانک در نظام سرمایه داری 23
- 5. شیوه فعالیت بانک ها 24
- حوزه فعالیت بانک داری در نظام اقتصادی اسلام 25
- 1. نظام اقتصادی اسلامی 25
- 2. اهداف نظام اقتصادی اسلام 26
- 3. جایگاه بانک در نظام اقتصادی اسلام 29
- اشاره 33
- مشکلات پیش روی نظام بانک داری اسلامی 33
- مشکلات عملیاتی 38
- کارکردهای بانک در نظام اسلامی 40
- انواع قراردادهای مشارکتی 44
- بانک داری سرمایه گذاری 46
- 1. بانک های سرمایه گذاری با خدمات کامل یا سوپرمارکت مالی 49
- انواع بانک های سرمایه گذاری 49
- 3. بانک های سرمایه گذاری تخصصی یا بوتیک بانک 50
- تاریخچه بانک سرمایه گذاری 51
- حوزه فعالیت بانک های سرمایه گذاری 52
- مزایای بانک سرمایه گذاری 55
- معایب بانک های سرمایه گذاری 57
- کارکردهای بانک های سرمایه گذاری 58
- بانک داری توسعه ای - تخصصی 63
- تاریخچه بانک داری توسعه ای 64
- حوزه فعالیت بانک های توسعه ای 70
- اشاره 70
- 2. فعالیت بانک های توسعه ای در سطح کلان اقتصادی 71
- مزایای بانک های توسعه ای یا تخصصی 72
- معایب بانک های توسعه ای یا تخصصی 74
- 1. کارکردهای اجرایی 75
- 2. کارکردهای ستادی 75
- کارکردهای واسطه ای 76
- بانک های تجاری 78
- تعریف بانک تجاری 79
- انواع بانک های تجاری 80
- تاریخچه بانکداری تجاری 81
- حوزه فعالیت بانک های تجاری 81
- مزایای بانک تجاری 82
- معایب و مشکلات بانکداری تجاری 83
- کارکرد بانک های تجاری 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- الف) حساب جاری 85
- 2. تخصیص منابع در بانک های تجاری 86
- ب) حساب پس انداز 86
- ج) حساب سپرده ثابت 86
- اشاره 86
- الف) اعطای اعتبار اضافه برداشت 87
- ج) تنزیل بروات تجاری 87
- ب) اعطای اعتبار با تضمین 87
- چهار نوع وام بانکی در بانکداری خرد 88
- د) اعطای وام 88
- اشاره 90
- بانک داری محدود 90
- 1. تاریخچه بانک داری محدود 93
- 2. تعریف بانک داری محدود 100
- 3. حوزه فعالیت بانک داری محدود 105
- 4. مزایای بانک داری محدود 107
- 5. معایب و مشکلات بانک داری محدود 112
- 6. کارکردهای بانک داری محدود 123
- بانک داری جامع 132
- اشاره 132
- 1. تعریف بانک جامع 134
- 2. تاریخچه بانک داری جامع 135
- 3. حوزه فعالیت بانک داری جامع 138
- 4. مزایای بانک داری جامع 139
- 6. کارکردهای بانک داری جامع 149
- بانک داری خرد 153
- اشاره 153
- 1. تعریف بانک داری خرد 154
- 2. تاریخچه بانک داری خرد 156
- 3. حوزه فعالیت بانک داری خرد 163
- 4. مزایای بانک داری خرد 164
- 5. معایت بانک داری خرد 165
- 6. کارکردهای بانک داری خرد 166
- الگوی فعلی بانک داری بدون ربا در ایران 169
- معرفی الگوی برآمده از قانون عملیات بانکی بدون ربا 172
- اهداف نظام بانکی جدید 173
- وظایف نظام بانکی جدید 174
- تجهیز منابع در سیستم بانک داری بدون ربا 175
- تخصیص منابع در قانون عملیات بانکی بدون ربا 177
- اشاره 178
- نقش هریک از انواع تسهیلات اعطایی در تأمین مالی 178
- 1. تسهیلات اعطایی مبادله ای 186
- 2. تسهیلات اعطایی در ارتباط با تعهدات 191
- 3. تسهیلات اعطایی در ارتباط با وام دهی قرض الحسنه 192
- خدمات 194
- مشکلات الگوی برآمده از قانون عملیات بانکی بدون ربا 195
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل عقد وکالت) 225
- تجهیز منابع پولی در مدل وکالتی شهید صدر 227
- الگوی وکالت بانک داری اسلامی شهید صدر 227
- تخصیص منابع پولی در مدل وکالتی شهید صدر 229
- ارائه خدمات بانکی 232
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل قرض الحسنه) 237
- الگوی بانک داری اسلامی شهید آیت الله بهشتی 240
- 1. حساب قرض الحسنه جاری 241
- تجهیز منابع بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 241
- 3. بودجه عمومی دولت 242
- 4. تخصیص منابع بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 244
- خدمات بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 245
- نقد و بررسی الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 248
- 1. تعریف بانک داری اخلاقی 253
- اشاره 253
- 2. الگوی تجهیز منابع در بانک داری اخلاقی 254
- 3. الگوی تخصیص منابع در بانک داری اخلاقی 254
- 4. اخلاق در بانک داری اسلامی 256
- 5. تفاوت های بانک داری اسلامی و بانک داری اخلاقی 259
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل بانک داری تخصصی) 261
- الگوی جدید بانکداری بدون ربا 262
- فرض های الگوی جدید 263
- الف) تجهیز منابع 264
- اشاره 264
- انواع بانک ها در الگوی جدید 264
- 1. بانک های تجاری 264
- ب) تخصیص منابع 265
- اشاره 267
- الف) تجهیز منابع 267
- ب) تخصیص منابع 268
- ج) سرمایه گذاری مستقیم 269
- اشاره 270
- 3. بانک های جامع 270
- ویژگی های بانک های جامع 271
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل فروش خدمات) 275
- معرفی الگوی بانک داری اسلامی دکتر مظاهری 276
- تخصیص منابع بر اساس این الگو 279
- اشاره 280
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل تفکیک) 280
- 1. مفروضات مدل تفکیک 282
- الف) تفکیک حسابداری 283
- 2. تشریح ابعاد تفکیک (حسابداری، حقوقی، هلدینگ) 283
- ب) تفکیک حقوقی 284
- اصل تخصص گرایی 286
- انواع تخصص گرایی 288
- 1. تخصص گرایی بر اساس نوع قرارداد 288
- اشاره 288
- تأمین حداکثری خواسته های شرع و حذف کامل ربا 292
- معرفی الگوی تفکیک 295
- بانک های قرض الحسنه 298
- تجهیز بانک های قرض الحسنه 298
- قرارداد حقوقی و شرعی تجهیز در بانک های قرض الحسنه 298
- انواع سپرده های بانک های قرض الحسنه 300
- 1. شیوه تخصیص تسهیلات قرض الحسنه به نیازمندان 303
- تخصیص بانک های قرض الحسنه 303
- 2. ضرورت تدوین آیین نامه اعطای تسهیلات قرض الحسنه 305
- 3. انواع تخصیص بانک های قرض الحسنه 307
- بخش سرمایه گذاری 309
- اشاره 309
- 1. تخصیص مؤسسات و بانک های بخش سرمایه گذاری 310
- 2. تخصص گرایی بر اساس قراردادهای مالی 310
- 3. انگیزه متقاضیان عقود مبادله ای 313
- 4. مؤسسات مالی و بانک های فعال در بخش سرمایه گذاری 315
- تخصص گرایی بر اساس فعالیت های اقتصادی 316
- تجهیز بخش سرمایه گذاری 319
- تجهیز مؤسسات مالی بخش سرمایه گذاری در تخصص گرایی بر اساس عقود 320
- تجهیز مؤسسات مالی در تخصص گرایی بر اساس فعالیت های اقتصادی 327
- اشاره 331
- بانک داری اسلامی در کشور امارات متحده عربی 331
- 1. وظایف هیئت فتوا و نظارت شرعی در کشور امارات 332
- حساب های اسلامی 334
- 5. موارد تخصیص منابع در بانک اسلامی دبی 335
- الف) تأمین مالی ماشین ها 335
- 4. الگوی بانک اسلامی دبی در بخش تخصیص منابع 335
- ب) تأمین مالی مسکن 336
- ج) تأمین مالی شخصی 336
- د) تأمین مالی شرکت های بزرگ 337
- 6. بخش عمومی 338
- کارت های اسلامی 339
- 7. الگوی بانک اسلامی دبی در بخش خدمات 339
- الف) خدمات بانکی 339
- ب) صندوق های امانات 340
- ج) برنامه تکافل اسلامی 340
- اشاره 340
- دوم) برنامه تکافل اسلامی «مراقبت از من» 341
- سوم) مزایا و فواید 341
- اشاره 342
- یکم) صندوق قرض الحسنه 342
- د) خدمات اجتماعی 342
- دوم) صندوق زکات 343
- 1. اهداف بانک بین المللی اسلامی سوریه 344
- اشاره 344
- 2. الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش تجهیز منابع 345
- الف) بیع مرابحه 347
- اشاره 347
- ب) استصناع 347
- 3. الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش تخصیص منابع 347
- د) وکالت 348
- ج) عقد اجاره 348
- ه) بیع سلم 348
- و) سرمایه گذاری طبق عقد مشارکت 349
- ز) عقد مضاربه 349
- هیئت شرعی در بانک بین الملل اسلامی سوریه 350
- اشاره 350
- الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش خدمات بانکی 350
- اشاره 351
- 1. الگوهای بانک داری اسلامی در «میزان بانک» 352
- 2. الگوی تجهیز منابع در پاکستان 353
- 3. الگوی «میزان بانک» پاکستان در بخش تجهیز منابع 354
- الف) حساب جاری روپیه 354
- ج) حساب پس انداز روپیه 355
- د) حساب پس انداز دلار/پوند/ یورو 355
- 5. انواع گواهی نامه ها 356
- 6. الگوی تخصیص منابع بانک پاکستان 358
- 7. الگوی بخش خدمات بانک داری در پاکستان 360
- اشاره 361
- ب) تسهیلات خرید خانه آسان 362
- الف) تسهیلات اجاره خودرو 362
- 9. تأمین مالی نیازمندان وجوه 363
- اشاره 363
- الف) مضاربه 363
- ج) استصناع 364
- ب) تجارت 364
- الگوی تجهیز منابع در بانک توسعه اسلامی 366
- الگوی بانکداری بانک توسعه اسلامی 366
- الگوهای تخصیص منابع در بانک توسعه اسلامی 367
- الگوی بانک داری اسلامی در کشور عربستان سعودی 369
- اصول اساسی بانک الراجحی 370
- اجرای قوانین و دستورالعمل ها 372
- الگوی بانک اسلامی الراجحی در تجهیز و تخصیص منابع بانک 373
- اشاره 374
- 1. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش تجهیز منابع 375
- الف) حساب جاری (ودیعه) 375
- ب) حساب پس انداز (ودیعه) 376
- د) حساب تجوری 377
- و) سپرده سرمایه گذاری آموزشی (اقرأ) 378
- ه) حساب Vevo 378
- 2. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش تخصیص منابع 379
- 3. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش خدمات بانکی 381
- آشنایی با بانک اچ.اس.بی.سی امانا 385
- الگوی عملیات بانک داری اسلامی اچ.اس.بی.سی امانا 387
- الف) حساب های جاری 387
- 1. الگوی عملیاتی بانک اچ.اس.بی.سی در بخش تجهیز منابع 387
- ب) حساب های پس انداز شرعی 388
- ج) حساب های سرمایه گذاری مدت دار 388
- دوم) اجاره 389
- الف) ابزارهای مالی مورد استفاده 389
- سوم) مرابحه 389
- یکم) مضاربه 389
- چهارم) مشارکت 389
- 3. الگوی عملیاتی در بخش خدمات بانکی 392
- الف) بیمه اسلامی 392
- ج) کارت های امانه 393
- ب) حقوق بازنشستگی 393
- ه) مزایا 394
- د) خدمات بانکداری اینترنتی 394
- 4. خدمات عام المنفعه 394
- اشاره 395
- 2. تخصیص منابع بانک اسلامی بوبیان 398
- 3. تأمین مالی افراد، شامل نیازهای مصرفی و تجاری 398
- 4. خدمات بانکی 400
- 5. وظایف هیئت شرعی در بانک داری اسلامی کویت 400
می پندارد؛ به طوری که در قسمتی از آن به جذب امور خیریه و اعطای قرض الحسنه می پردازند و در قسمتی دیگر همانند مؤسسات بخت آزمایی مشغول قرعه کشی و اعطای جوایز میلیونی به برندگان خوش شانس هستند؛ در قسمتی همانند بازار بورس و شرکت های سرمایه گذاری به خریدوفروش اوراق سهام (مشارکت حقوقی) و مشارکت مدنی و سرمایه گذاری مستقیم می پردازند و در قسمتی دیگر به مبادلات مالی و تنزیل اسناد بدهی مشغولند. به عبارت دیگر، از دیدگاه قانونگذار (ایران) بانکداری بدون ربا همه فعالیت های مربوط به همه مؤسسات پولی و مالی را انجام می دهد. (1)
تعریف جامع بانک داری اسلامی: اجرای عملیات بانکی مشتمل برجمع آوری و تمرکز منابع پس اندازی جامعه برای انجام سرمایه گذاری در امور مختلف، به قصد انتفاع توسط بانک و سیستم بانکی در چارچوب موازین و قوانین و نظامات پولی و اعتباری، به نحوی که منافع ناشی از این سرمایه گذاری براساس یک تفاهم اولیه میان سه عنصر: پس اندازکننده، بانک و سرمایه گذار تسهیم شود. (2)
تاریخچه بانک داری بدون ربا
در خلال قرن نوزدهم و نیمه اول قرن بیستم اکثر کشورهای اسلامی در معرض استعمار غربی قرار گرفتند و در طول دوران استعمار قوانین قدرت های استعماری جای خود را در این کشورها باز کرد - چه به عنوان جایگزین شریعت اسلامی و چه در کنار آن - و به دنبال آن فرهنگ مؤسسات غربی به دنیای اسلام راه یافت.
1- (1) . سیدعباس موسویان، ارزیابی سپرده های بانکی و پیشنهاد سپرده های جدید، مجموعه مقالات بانک داری، انجمن اقتصاد اسلامی حوزه علمیه قم.
2- (2) . مجتهد و حسن زاده، پول و بانک داری و نهادهای مالی، ص251.