الگوی بانکداری اسلامی صفحه 12

برحذر می داشتند؛ چون معتقد بودند که این مؤسسات بیگانه بوده و با نیروهای استعمارگر برای غارت اقتصادی این کشورها و انتقال منافع اقتصادی آنها به خارج از کشورهای اسلامی ایجاد شده اند.

واقعیت های تاریخی نه تنها در کشورهای اسلامی، بلکه در همه کشورهای درحال توسعه بیانگر آن است که مؤسسات بانکی در دوران استعمار اساساً برای خدمت به سرمایه گذاران خارجی و تأمین و گسترش منافع اقتصادی آنها شکل گرفتند؛ به ویژه در زمینه محصولات برتر و فعالیت های مربوط به صادرات و واردات.

اما بانک های وارد شده به دنیای اسلام که همانند رباخواران در طول تاریخ، ولی به شیوه ای نو و سیستماتیک فعالیت می کردند، مشتریان خود را از میان نهادهای دولتی و بازرگانان و صنعتگران یافتند و فعالیت آنها در بخش های سنتی و تجاری رشد یافت. همچنین از میان صاحب نظران کسانی پیدا شدند که فعالیت بانک ها را توجیه نموده و در مقابل شبهه حرام بودن قاطعانه از آن دفاع می کردند. ولی آیا این بانک ها واقعاً در زمینه توسعه اقتصادی و اجتماعی برای کشورهای اسلامی اثر مثبتی داشته اند؟

نزدیک به صد و بیست سال از عمر بانک و بانک داری در ایران می گذرد که در مقایسه با بسیاری از مشاغل و صنایع وارداتی سابقه قابل توجهی محسوب می شود. در واقع می توان صنعت بانک داری را یکی از پیش گامان الگوهای وارداتی توسعه به اقتصاد ایران دانست که توسط اتباع اروپایی و به خصوص انگلیسی که خواهان استفاده از بازار بکر و دست نخورده ایران، بدون انجام سرمایه گذاری مستقیم و کلان و با کم ترین ریسک ممکن بودند، با دادن برخی رشوه های قابل توجه به شاهان و رجال درجه اول و پایین تر آن زمان ایران وارد کشور شد و امتیاز این پدیده ناشناخته در آن زمان که می توانست نقش اساسی در تمامی شئون اقتصاد ایفا