الگوی بانکداری اسلامی صفحه 179

(سود) معینی تصمیم به سرمایه گذاری می گیرند و قرارداد منعقد می کنند، امّا سود واقعی در پایان دوره مالی معین می شود. سود حاصل از محل قراردادهای مشارکتی برای بانک، رقم نامعینی است (انتظاری است) و سود واقعی در پایان قراردادها مشخص می شود و چون همه قراردادها هم زمان به پایان نمی رسد، در هر مقطع تاریخی سود بانک از محل این قراردادها تقریبی خواهد بود؛ به ویژه اینکه ممکن است بعضی از قراردادها اصلا به مرحله بازدهی نرسد یا مدّت زمان زیادی طول بکشد.

الف)مضاربه: یکی از عقود اسلامی است که برای تحقق امور تجاری اختصاص می یابد و بر اساس آن یکی از طرفین (مالک) عهده دار تأمین سرمایه نقدی می شود و طرف دیگر با آن تجارت کرده و در سود حاصل شریک می گردد. به موجب ماده 9 قانون عملیات بانکی بدون ربا و طبق آیین نامه فصل سوم عملیات بانکی بدون ربا این نوع تسهیلات اعطایی بانکی در مواد 36 و 39 و همچنین دستورالعمل اجرایی مضاربه در شانزده ماده از سوی شورای پول و اعتبار مشخص شده است. قید تجارت در مضاربه، به منظور صدور کالا به خارج از کشور به قصد فروش و ورود کالا از خارج به منظور فروش در داخل و یا خریدوفروش کالا در داخل کشور لازم است. مدت مضاربه حداکثر یک سال است و در موارد استثنایی با موافقت بانک مرکزی قابل افزایش است.

بر اساس ماده 4 دستورالعمل اجرایی مضاربه، عامل می تواند سرمایه را یک جا یا به تدریج دریافت کند. طبق ماده 12 این دستورالعمل، بانک ها مؤظفند برای جبران خسارت وارد براصل سرمایه، ضمن عقد صلح، از عامل تعهد کافی اخذ کنند. عقد صلح از عقود لازم است و به سادگی قابل فسخ نیست. در واقع با