الگوی بانکداری اسلامی صفحه 231

اگر تضمین سرمایه به صورت شرط از طرف صاحب سرمایه مطرح شود و عامل آن را بپذیرد، محل بحث بین فقیهان است. شهید صدر ضمن ارائه بحث فقهی مفصل به این نتیجه می رسد که اشتراط ضمانت سرمایه برای عامل، گرچه به مقتضای قاعده اشکال ندارد.

2. وام بدون بهره: دومین روش تخصیص منابع در طرح پیشنهادی شهید صدر، اعطای وام (قرض) بدون بهره به متقاضیان خاص است. مطابق این طرح بانک می کوشد همه تقاضاها را از طریق مضاربه که قراردادی سودآور است، اعطای تسهیلات کند؛ امّا در مواردی که مضاربه امکان ندارد، مانند جایی که متقاضی تسهیلات قصد دارد با منابع بانک، سفته ها و بدهی های سررسید شده خود را بپردازد یا دستمزد کارگران، حقوق کارمندان و امثال این ها را پرداخت کند، بانک بخشی از منابع خود را به صورت وام بدون بهره در اختیار چنین سرمایه گذار و متقاضی ای می گذارد و وام گیرنده متعهد می شود طبق زمان بندی مشخص وام دریافتی را به بانک برگرداند. گیرنده وام از بانک داری بدون ربا بهره ای در مقابل منابع قرض داده شده نمی پردازد؛ امّا متحمل هزینه هایی مانند حق بیمه وام دریافتی، کارمزد عملیات اعطای وام (حق ثبت) و... می شود.

3. نقدکردن اسناد تجاری: در بانک داری ربوی، دارندگان اسناد بدهی تجاری مدّت دار به بانک مراجعه و دریافت نقدی وجه اسناد را تقاضا می کنند. بانک به تناسب مبلغ و مدّت باقی مانده تا سررسید، درصدی از وجه سند را کسر کرده، بقیه را می پردازد و در سررسید به بدهکار مراجعه و مبلغ اسمی سند را از او دریافت می کند و درصورتی که بدهکار نپردازد، بانک سراغ تنزیل کننده سند رفته، بدهی را از او وصول می کند و چنان که در پرداخت وجه سند تأخیر شود، بانک متناسب با مبلغ و مدّت، بهره دیرکرد دریافت می کند.