الگوی بانکداری اسلامی صفحه 236

درآمدشان برنامه ریزی کنند. گروه بعد سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی هستند که برای تأمین یا تکمیل سرمایه مورد نیاز بنگاه اقتصادی تسهیلات تقاضا می کنند.

5. نیازهای مالی متقاضیان تسهیلات بانکی: نیازهای متقاضیان تسهیلات بانکی از جهت مقدار و مدّت متنوع است. گاه یک مصرف کننده یا فعال اقتصادی برای مدّت زمان کوتاهی به تسهیلات بانکی نیاز دارد؛ برای مثال خانواری که قصد تعمیر مسکن دارد، کشاورزی که قصد خرید تراکتور دارد، کارخانه داری که قصد پرداخت عیدی به کارکنان دارد یا تاجری که قصد تعویض مغازه اش را دارد. بدیهی است که این متقاضیان به دنبال شریک و مشارکت نخواهند بود.

6. توسعه قلمرو مضاربه: به اعتقاد مشهور فقیهان شیعه و مشهور فقیهان اهل سنت، قرارداد مضاربه به باب تجارت و بازرگانی اختصاص دارد و در بخش های دیگر اقتصادی جریان ندارد؛ (1) درحالی که طبق الگوی شهید صدر، قرارداد مضاربه در همه بخش های اقتصادی، کشاورزی، صنعتی، خدماتی و بازرگانی مطرح می شود؛ در نتیجه تعداد کمی از شیعیان و اهل سنت امکان استفاده از الگوی وی را خواهند یافت.

7. تنزیل و خرید دین: شهید صدر تفسیرهای گوناگونی از تنزیل اسناد تجاری نزد بانک ارائه می کند. وی معتقد است: تنزیل اسناد تجاری نزد بانک عملیاتی مرکب از قرض، حواله و ضمانت است و آنچه را که بانک از مبلغ اسمی سند تجاری کسر می کند، از مصادیق ربا است. تفسیر دیگر مبنی بر اینکه تنزیل، عملیاتی مرکب از قرض، امانت (امانت سند نزد بانک برای وصول) و ضمانت است. وی در این تفسیر نیز مبلغ کسر شده از مبلغ اسمی سند تجاری را از