- سخن ناشر 1
- اشاره 6
- تعریف و ویژگی های بانک داری اسلامی 6
- تاریخچه بانک داری بدون ربا 10
- 1. نظام اقتصاد سرمایه داری 20
- 2. اهداف نظام اقتصاد سرمایه داری 20
- حوزه فعالیت بانک داری در نظام اقتصادی سرمایه داری 20
- 3. جایگاه بانک در نظام اقتصاد سرمایه داری 22
- 4. تعریف بانک در نظام سرمایه داری 23
- 5. شیوه فعالیت بانک ها 24
- حوزه فعالیت بانک داری در نظام اقتصادی اسلام 25
- 1. نظام اقتصادی اسلامی 25
- 2. اهداف نظام اقتصادی اسلام 26
- 3. جایگاه بانک در نظام اقتصادی اسلام 29
- مشکلات پیش روی نظام بانک داری اسلامی 33
- اشاره 33
- مشکلات عملیاتی 38
- کارکردهای بانک در نظام اسلامی 40
- انواع قراردادهای مشارکتی 44
- بانک داری سرمایه گذاری 46
- 1. بانک های سرمایه گذاری با خدمات کامل یا سوپرمارکت مالی 49
- انواع بانک های سرمایه گذاری 49
- 3. بانک های سرمایه گذاری تخصصی یا بوتیک بانک 50
- تاریخچه بانک سرمایه گذاری 51
- حوزه فعالیت بانک های سرمایه گذاری 52
- مزایای بانک سرمایه گذاری 55
- معایب بانک های سرمایه گذاری 57
- کارکردهای بانک های سرمایه گذاری 58
- بانک داری توسعه ای - تخصصی 63
- تاریخچه بانک داری توسعه ای 64
- حوزه فعالیت بانک های توسعه ای 70
- اشاره 70
- 2. فعالیت بانک های توسعه ای در سطح کلان اقتصادی 71
- مزایای بانک های توسعه ای یا تخصصی 72
- معایب بانک های توسعه ای یا تخصصی 74
- 1. کارکردهای اجرایی 75
- 2. کارکردهای ستادی 75
- کارکردهای واسطه ای 76
- بانک های تجاری 78
- تعریف بانک تجاری 79
- انواع بانک های تجاری 80
- تاریخچه بانکداری تجاری 81
- حوزه فعالیت بانک های تجاری 81
- مزایای بانک تجاری 82
- معایب و مشکلات بانکداری تجاری 83
- اشاره 83
- کارکرد بانک های تجاری 83
- اشاره 84
- الف) حساب جاری 85
- 2. تخصیص منابع در بانک های تجاری 86
- ب) حساب پس انداز 86
- ج) حساب سپرده ثابت 86
- اشاره 86
- الف) اعطای اعتبار اضافه برداشت 87
- ج) تنزیل بروات تجاری 87
- ب) اعطای اعتبار با تضمین 87
- چهار نوع وام بانکی در بانکداری خرد 88
- د) اعطای وام 88
- اشاره 90
- بانک داری محدود 90
- 1. تاریخچه بانک داری محدود 93
- 2. تعریف بانک داری محدود 100
- 3. حوزه فعالیت بانک داری محدود 105
- 4. مزایای بانک داری محدود 107
- 5. معایب و مشکلات بانک داری محدود 112
- 6. کارکردهای بانک داری محدود 123
- اشاره 132
- بانک داری جامع 132
- 1. تعریف بانک جامع 134
- 2. تاریخچه بانک داری جامع 135
- 3. حوزه فعالیت بانک داری جامع 138
- 4. مزایای بانک داری جامع 139
- 6. کارکردهای بانک داری جامع 149
- بانک داری خرد 153
- اشاره 153
- 1. تعریف بانک داری خرد 154
- 2. تاریخچه بانک داری خرد 156
- 3. حوزه فعالیت بانک داری خرد 163
- 4. مزایای بانک داری خرد 164
- 5. معایت بانک داری خرد 165
- 6. کارکردهای بانک داری خرد 166
- الگوی فعلی بانک داری بدون ربا در ایران 169
- معرفی الگوی برآمده از قانون عملیات بانکی بدون ربا 172
- اهداف نظام بانکی جدید 173
- وظایف نظام بانکی جدید 174
- تجهیز منابع در سیستم بانک داری بدون ربا 175
- تخصیص منابع در قانون عملیات بانکی بدون ربا 177
- اشاره 178
- نقش هریک از انواع تسهیلات اعطایی در تأمین مالی 178
- 1. تسهیلات اعطایی مبادله ای 186
- 2. تسهیلات اعطایی در ارتباط با تعهدات 191
- 3. تسهیلات اعطایی در ارتباط با وام دهی قرض الحسنه 192
- خدمات 194
- مشکلات الگوی برآمده از قانون عملیات بانکی بدون ربا 195
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل عقد وکالت) 225
- تجهیز منابع پولی در مدل وکالتی شهید صدر 227
- الگوی وکالت بانک داری اسلامی شهید صدر 227
- تخصیص منابع پولی در مدل وکالتی شهید صدر 229
- ارائه خدمات بانکی 232
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل قرض الحسنه) 237
- الگوی بانک داری اسلامی شهید آیت الله بهشتی 240
- 1. حساب قرض الحسنه جاری 241
- تجهیز منابع بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 241
- 3. بودجه عمومی دولت 242
- 4. تخصیص منابع بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 244
- خدمات بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 245
- نقد و بررسی الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 248
- 1. تعریف بانک داری اخلاقی 253
- اشاره 253
- 2. الگوی تجهیز منابع در بانک داری اخلاقی 254
- 3. الگوی تخصیص منابع در بانک داری اخلاقی 254
- 4. اخلاق در بانک داری اسلامی 256
- 5. تفاوت های بانک داری اسلامی و بانک داری اخلاقی 259
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل بانک داری تخصصی) 261
- الگوی جدید بانکداری بدون ربا 262
- فرض های الگوی جدید 263
- الف) تجهیز منابع 264
- اشاره 264
- انواع بانک ها در الگوی جدید 264
- 1. بانک های تجاری 264
- ب) تخصیص منابع 265
- اشاره 267
- الف) تجهیز منابع 267
- ب) تخصیص منابع 268
- ج) سرمایه گذاری مستقیم 269
- اشاره 270
- 3. بانک های جامع 270
- ویژگی های بانک های جامع 271
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل فروش خدمات) 275
- معرفی الگوی بانک داری اسلامی دکتر مظاهری 276
- تخصیص منابع بر اساس این الگو 279
- اشاره 280
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل تفکیک) 280
- 1. مفروضات مدل تفکیک 282
- الف) تفکیک حسابداری 283
- 2. تشریح ابعاد تفکیک (حسابداری، حقوقی، هلدینگ) 283
- ب) تفکیک حقوقی 284
- اصل تخصص گرایی 286
- 1. تخصص گرایی بر اساس نوع قرارداد 288
- اشاره 288
- انواع تخصص گرایی 288
- تأمین حداکثری خواسته های شرع و حذف کامل ربا 292
- معرفی الگوی تفکیک 295
- تجهیز بانک های قرض الحسنه 298
- بانک های قرض الحسنه 298
- قرارداد حقوقی و شرعی تجهیز در بانک های قرض الحسنه 298
- انواع سپرده های بانک های قرض الحسنه 300
- 1. شیوه تخصیص تسهیلات قرض الحسنه به نیازمندان 303
- تخصیص بانک های قرض الحسنه 303
- 2. ضرورت تدوین آیین نامه اعطای تسهیلات قرض الحسنه 305
- 3. انواع تخصیص بانک های قرض الحسنه 307
- بخش سرمایه گذاری 309
- اشاره 309
- 1. تخصیص مؤسسات و بانک های بخش سرمایه گذاری 310
- 2. تخصص گرایی بر اساس قراردادهای مالی 310
- 3. انگیزه متقاضیان عقود مبادله ای 313
- 4. مؤسسات مالی و بانک های فعال در بخش سرمایه گذاری 315
- تخصص گرایی بر اساس فعالیت های اقتصادی 316
- تجهیز بخش سرمایه گذاری 319
- تجهیز مؤسسات مالی بخش سرمایه گذاری در تخصص گرایی بر اساس عقود 320
- تجهیز مؤسسات مالی در تخصص گرایی بر اساس فعالیت های اقتصادی 327
- بانک داری اسلامی در کشور امارات متحده عربی 331
- اشاره 331
- 1. وظایف هیئت فتوا و نظارت شرعی در کشور امارات 332
- حساب های اسلامی 334
- الف) تأمین مالی ماشین ها 335
- 4. الگوی بانک اسلامی دبی در بخش تخصیص منابع 335
- 5. موارد تخصیص منابع در بانک اسلامی دبی 335
- ج) تأمین مالی شخصی 336
- ب) تأمین مالی مسکن 336
- د) تأمین مالی شرکت های بزرگ 337
- 6. بخش عمومی 338
- کارت های اسلامی 339
- 7. الگوی بانک اسلامی دبی در بخش خدمات 339
- الف) خدمات بانکی 339
- ب) صندوق های امانات 340
- ج) برنامه تکافل اسلامی 340
- اشاره 340
- دوم) برنامه تکافل اسلامی «مراقبت از من» 341
- سوم) مزایا و فواید 341
- اشاره 342
- یکم) صندوق قرض الحسنه 342
- د) خدمات اجتماعی 342
- دوم) صندوق زکات 343
- اشاره 344
- 1. اهداف بانک بین المللی اسلامی سوریه 344
- 2. الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش تجهیز منابع 345
- الف) بیع مرابحه 347
- اشاره 347
- ب) استصناع 347
- 3. الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش تخصیص منابع 347
- د) وکالت 348
- ج) عقد اجاره 348
- ه) بیع سلم 348
- و) سرمایه گذاری طبق عقد مشارکت 349
- ز) عقد مضاربه 349
- الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش خدمات بانکی 350
- هیئت شرعی در بانک بین الملل اسلامی سوریه 350
- اشاره 350
- اشاره 351
- 1. الگوهای بانک داری اسلامی در «میزان بانک» 352
- 2. الگوی تجهیز منابع در پاکستان 353
- 3. الگوی «میزان بانک» پاکستان در بخش تجهیز منابع 354
- الف) حساب جاری روپیه 354
- ج) حساب پس انداز روپیه 355
- د) حساب پس انداز دلار/پوند/ یورو 355
- 5. انواع گواهی نامه ها 356
- 6. الگوی تخصیص منابع بانک پاکستان 358
- 7. الگوی بخش خدمات بانک داری در پاکستان 360
- اشاره 361
- الف) تسهیلات اجاره خودرو 362
- ب) تسهیلات خرید خانه آسان 362
- 9. تأمین مالی نیازمندان وجوه 363
- اشاره 363
- الف) مضاربه 363
- ب) تجارت 364
- ج) استصناع 364
- الگوی تجهیز منابع در بانک توسعه اسلامی 366
- الگوی بانکداری بانک توسعه اسلامی 366
- الگوهای تخصیص منابع در بانک توسعه اسلامی 367
- الگوی بانک داری اسلامی در کشور عربستان سعودی 369
- اصول اساسی بانک الراجحی 370
- اجرای قوانین و دستورالعمل ها 372
- الگوی بانک اسلامی الراجحی در تجهیز و تخصیص منابع بانک 373
- اشاره 374
- 1. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش تجهیز منابع 375
- الف) حساب جاری (ودیعه) 375
- ب) حساب پس انداز (ودیعه) 376
- د) حساب تجوری 377
- و) سپرده سرمایه گذاری آموزشی (اقرأ) 378
- ه) حساب Vevo 378
- 2. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش تخصیص منابع 379
- 3. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش خدمات بانکی 381
- آشنایی با بانک اچ.اس.بی.سی امانا 385
- الگوی عملیات بانک داری اسلامی اچ.اس.بی.سی امانا 387
- الف) حساب های جاری 387
- 1. الگوی عملیاتی بانک اچ.اس.بی.سی در بخش تجهیز منابع 387
- ب) حساب های پس انداز شرعی 388
- ج) حساب های سرمایه گذاری مدت دار 388
- دوم) اجاره 389
- الف) ابزارهای مالی مورد استفاده 389
- چهارم) مشارکت 389
- سوم) مرابحه 389
- یکم) مضاربه 389
- 3. الگوی عملیاتی در بخش خدمات بانکی 392
- الف) بیمه اسلامی 392
- ج) کارت های امانه 393
- ب) حقوق بازنشستگی 393
- ه) مزایا 394
- د) خدمات بانکداری اینترنتی 394
- 4. خدمات عام المنفعه 394
- اشاره 395
- 2. تخصیص منابع بانک اسلامی بوبیان 398
- 3. تأمین مالی افراد، شامل نیازهای مصرفی و تجاری 398
- 4. خدمات بانکی 400
- 5. وظایف هیئت شرعی در بانک داری اسلامی کویت 400
مصادیق ربا می داند. همچنین عملیات تنزیل را بر اساس بیع دین تفسیر می کند و می گوید: فروش دین به کم تر از مبلغ اسمی گرچه از مصادیق ربا نیست و به اعتقاد مشهور فقیهان جایز است، به دلیل روایات خاص نمی توانیم آن را بپذیریم.
وی معتقد است خریدار دین حق ندارد بیش از آنچه به فروشنده پرداخت کرده، از بدهکار دریافت کند. در اینجا دو بحث با شهید صدر هست: اوّلاً گرچه عملیات تنزیل اسناد تجاری در بانک را از جهت ذهنی به انواع گوناگون می توان تصوّر کرد، آنچه در واقع و در بانک های دنیا اعم از ربوی و غیرربوی انجام می گیرد، چیزی جز بیع دین نیست و دارنده سند، گرچه با امضای پشت سند، پرداخت به موقع آن را ضمانت می کند، در واقع با اعطای سند، طلب خود را می فروشد و هیچ ادعایی درباره آن ندارد.
الگوی بانک داری اسلامی (مدل قرض الحسنه)
-1
مقدمه
امروزه اهمیت و نقش صنعت بانک داری در نیل به پیشرفت اقتصادی بر همگان آشکار بوده و به همین خاطر در جوامع مختلف مطالعات گسترده ای در این زمینه از سوی محققان صورت گرفته است تا با توجه به اقتضائات و نیازهای هر جامعه ابزارهای متناسب با آن طراحی و به کارگرفته شود. در این میان، مسلمانان نیز با شناخت درست از ضرورت وجود بانک و کارکردهای آن، کوشیده اند نیازهای پولی و مالی خود را در نظامی متمایز از نظام سنتی و قانون های حاکم در نظام سرمایه داری جست وجو نموده و اقدام به طراحی الگوهای ویژه برای تجهیز
1- (1) . مدل بانک داری اسلامی، آیت الله شهید سید محمد حسینی بهشتی.