الگوی بانکداری اسلامی صفحه 238

و تخصیص منابع، مطابق شرع مقدس اسلام نمایند. ایشان که در زمره بزرگ ترین متفکران مسلمان قرن معاصر قرار دارند، اولین نظرات خویش در زمینه بانک داری اسلامی را در خردادماه 1342 بیان نموده اند؛ یعنی درست همان زمانی که در جهان اسلام دغدغه ایجاد بانک های منطبق با موازین اسلام به وجود آمده بود. (1)

دیدگاه های اقتصادی آیت الله شهید بهشتی را می توان علاوه بر دو کتاب بانک داری، ربا و قوانین مالی اسلام و اقتصاد اسلامی که دربردارنده سخنرانی ها، دروس و یا نوشته ایشان بوده، در دو کتاب مواضع ما و قانون اساسی نیز که از افکار ایشان بسیار تأثیر پذیرفته اند، به دست آورد.

شهید بهشتی در پی ارائه یک الگوی تمام عیار از بانک داری اسلامی نبودند و پرداختن ایشان به این موضوع ناشی از اهمیت ایجاد بانک داری اسلامی در این جوامع است. به نظر می رسد بتوان با استفاده از روش شناسی شهید بهشتی، به تبیین چرایی دیدگاه های ایشان در زمینه بانک داری اسلامی پرداخت. در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی دو نکته بسیار مهم وجود دارد: نکته اول، تأکید فراوان ایشان بر وجوه قرض الحسنه در تجهیز و تخصیص منابع مالی است که طبق نظر ایشان حتی در جایی که پس اندازهای خصوصی برای تأمین مالی وام های قرض الحسنه ناکافی باشند، وظیفه دولت است که با تأسیس بانک های دولتی به تأمین وجوه قرض الحسنه مورد نیاز از بودجه عمومی بپردازد. بدین ترتیب، نکته دوم مورد اشاره ایشان گستردگی نقش و کارکردهای بانک های دولتی در صنعت بانک داری است. با جستجو در منابع به جای مانده از آن شهید بزرگوار، می توان به چرایی اهمیت این مسائل برد.