الگوی بانکداری اسلامی صفحه 258

عقود مبادله ای و چه در عقود مشارکتی باید به شکل عادلانه تعیین شود. در مورد عقود مبادله ای ازآنجاکه نرخ سود از سوی بخش واقعی اقتصاد تعیین می شود، به ناگزیر نباید نرخ های سود در مورد همه عقود و کالاها برابر باشد. برای مثال نرخ سود فروش اقساطی در بازار مسکن لزوماً نباید با نرخ سود فروش اقساطی در بازار خودرو به یک میزان تعیین شود. در مورد عقود مشارکتی نیز سهم بانک و مجری پروژه در سود حاصل از آن باید به شکلی کاملاً عادلانه تعیین شود. از سوی دیگر سود اعطایی به سپرده گذاران نیز باید عادلانه باشد. در این مورد اساساً تعیین نرخ سود برای سپرده گذاران در بانک داری اسلامی درست نیست. با توجه به اینکه بانک وکیل سپرده گذار است، باید حق الوکاله خود را از درآمدهای ناشی از اعطای تسهیلات کسر کرده و بقیه را به سپرده گذاران ارائه کند.

شفافیت در قراردادهای بانکی: از دیگر ویژگی های یک نظام کارآمد بانک داری اسلامی است. معاملات بانکی باید شفاف و روشن باشد و حقوق و مسئولیت های مشتری و بانک کاملاً در قرارداد به صورت روشن بیان شود. بیان قراردادهای بانکی در بانک داری اسلامی به گونه ای طراحی شود که هریک از مشتریان در هر زمان که بخواهند، اطلاع کافی از قرارداد و حقوق و مسئولیت هایشان داشته باشند. بنابراین صرف طراحی قراردادها بر مبنای موازین اسلامی و امضای آن از سوی مشتری بدون اینکه مشتری آگاهی کافی از مفاد قرارداد داشته باشد، به هیچ وجه درست نیست.

اهتمام به رعایت اخلاق اسلامی: این نکته در کسب و کار بانکی نیز یکی دیگر از ویژگی های بانک داری اسلامی است. همانطور که اشاره شد، در متون اسلامی بخش مهمی به نام «اخلاق بازار و کسب و کار» وجود دارد و اصول