الگوی بانکداری اسلامی صفحه 260

اقتصاد اخلاقی و بانک داری اخلاقی زمانی که سخن از استفاده از ارزش های اخلاقی به میان می آید، باز هم نفع شخصی مطرح است؛ درحالی که در اسلام به استفاده از فرهنگ اخلاق در همه ابعاد زندگی و برای تکامل بشر سفارش شده است تا جایی که هدف از بعثت پیامبر آخر الزمان(صلی الله علیه و آله) مکارم الاخلاق بیان شده است.

مهم ترین تفاوت این دو نوع بانک داری ناشی از تعریف ارزش های اخلاقی است. در بانک داری اخلاقی تمرکز بر اصول اخلاقی صورت می گیرد که متغیر و مورد تأیید انسان امروز است، درحالی که منظور از فرهنگ اخلاق در بانک داری اسلامی اصولی است که از جانب شریعت وضع شده است و قابل تغییر نیست. بنابراین ازآنجاکه مثلاً اتلاف انرژی از نگاه بشر امروز غیراخلاقی است، در بانک داری اخلاقی برای جلوگیری از این موضوع راهکارهایی ارائه می شود، لکن در برابر اسراف موضع خاصی ندارد.

جمع بندی و نتیجه گیری

با اینکه بنیانگذاران علم اقتصاد رویکردی فلسفی به علم داشتند و اخلاق را در نظریه های خود وارد کردند، توسعه این علم در طول زمان با فاصله گرفتن آن از اخلاق و ارزش های اخلاقی همراه بوده و اساساً ایجاد تفکیک میان اقتصاد اثباتی و اقتصاد هنجاری نیز در همین جهت صورت گرفته است. بانک داری اخلاقی یعنی گونه ای بانک داری که در عملکرد خود ارزش ها و معیارهای اخلاقی و اجتماعی را نیز در کنار معیارهای اقتصادی در نظر دارد.

باتوجه به تأکید شریعت اسلام بر ارزش های اخلاقی و ضرورت اخلاق محور بودن نظام بانک داری اسلامی، به نظر می رسد پدیده بانک داری اخلاقی در اقتصاد متعارف شباهت های بسیاری با بانک داری اسلامی دارد.