الگوی بانکداری اسلامی صفحه 261

این شباهت ها ازاین روی ایجاد شده است که در هردو نظام بانکی مبنای فعالیت ها توجه به ارزش های انسانی و اخلاقی است؛ اما این شباهت ها نباید مانع از این شود که وجوه تمایز بسیار مهم این دو رویکرد بررسی گردد. اخلاق در شریعت اسلام دارای مبنای توحیدی است و این اطمینان وجود دارد که ارزش های اخلاقی به شکل کامل و جامع توسط شریعت به شکل شفاف برای بشریت معرفی شده است؛ درحالی که در بانک داری اخلاقی، اخلاق دارای تعریفی جامع و اطمینان بخش نیست و تنها آن دسته از ارزش های اخلاقی مورد اجماع مردم در یک منطقه و یک مقطع خاص از زمان مبنای فعالیت قرار می گیرد. ازاین رو، بانک داری اسلامی در بعد اخلاق محور بودن را باید بسیار فراتر از آنچه در اقتصاد متعارف با عنوان «بانک داری اخلاقی» معرفی شده است دانست؛ زیرا مبنای اخلاق در بانک داری اسلامی دارای پایه های بسیار محکمی است.

الگوی بانک داری اسلامی (مدل بانک داری تخصصی)

-1

مقدمه

بیش از سی سال از تأسیس نخستین بانک های بدون ربا در کشورهای مسلمان می گذرد. در این مدت، این بانک ها از جهت کمی و کیفی توسعه قابل توجهی داشته اند؛ به طوری که امروزه در غالب کشورهای اسلامی و حتی در برخی کشورهای غیرمسلمان الگوهای گوناگونی از بانک های بدون ربا فعالیت می کنند. بانک های بدون ربا گرچه از جهت حذف ربا از عملیات بانکی مشترکند، از نظر انتخاب الگوی عملیاتی و گزینش عقدها و روش های معاملاتی متفاوتند.