الگوی بانکداری اسلامی صفحه 313

حق الوکاله به سپرده گذاران بازگردانند. برای این مهم، قراردادهایی همچون مشارکت یا مضاربه طراحی شده و کارایی دارند. با این تفاوت که قرارداد

مشارکت در بسیاری از فعالیت های اقتصادی کاربرد دارد، ولی مضاربه صرفا در فعالیت های تجاری و تأمین نقدینگی امور تجاری به کار می رود.

به نظر می رسد با توجه به تمایل فعالان کوچک اقتصادی به استفاده از عقود مبادله ای، قراردادهای مشارکتی به سرمایه گذاری های بزرگ، همچون احداث کارخانه ها و پروژه های تولیدی بزرگ، مانند پالایشگاه نفت و پتروشیمی و صنایع فولاد اختصاص یابد. این گونه تخصیص ها باید از طریق تأسیس بانک های سرمایه گذاری که صرفا واسطه میان دارندگان وجوه مازاد و پروژه ها و صنایع بزرگند، انجام گیرد. ازاین رو، همان گونه که در ادامه بیشتر توضیح خواهیم داد، ما دو نوع بانک یا مؤسسه مالی خواهیم داشت که هریک با عقود صرفا مشارکتی یا صرفا مبادله ای به تخصیص خواهند پرداخت. عقود مشارکتی در بانک های سرمایه گذاری، جهت تأمین مالی پروژه های بزرگ و حتی مؤسسات مالی و بانک های کوچک استفاده خواهند شد و عقود مبادله ای در مؤسسات مالی و بانک های تجاری کوچک که به تأمین مالی نیازهای مصرفی و سرمایه گذاری های کوچک مردم اختصاص دارند، مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

3. انگیزه متقاضیان عقود مبادله ای

متقاضیانی که با عقود مبادله ای به دنبال وجوهند، معمولا با سه انگیزه به دنبال منابعند. برخی به دنبال پول نقدند. این گروه یا پیش تر محصولات خود را فروخته اند و اسناد بدهی خریداران را در دست دارند، اما پیش از سررسید این اسناد بدهی به منابع مالی نیاز دارند و حاضرند اسناد خود را تنزیل کنند تا پول