- سخن ناشر 1
- اشاره 6
- تعریف و ویژگی های بانک داری اسلامی 6
- تاریخچه بانک داری بدون ربا 10
- 1. نظام اقتصاد سرمایه داری 20
- 2. اهداف نظام اقتصاد سرمایه داری 20
- حوزه فعالیت بانک داری در نظام اقتصادی سرمایه داری 20
- 3. جایگاه بانک در نظام اقتصاد سرمایه داری 22
- 4. تعریف بانک در نظام سرمایه داری 23
- 5. شیوه فعالیت بانک ها 24
- حوزه فعالیت بانک داری در نظام اقتصادی اسلام 25
- 1. نظام اقتصادی اسلامی 25
- 2. اهداف نظام اقتصادی اسلام 26
- 3. جایگاه بانک در نظام اقتصادی اسلام 29
- مشکلات پیش روی نظام بانک داری اسلامی 33
- اشاره 33
- مشکلات عملیاتی 38
- کارکردهای بانک در نظام اسلامی 40
- انواع قراردادهای مشارکتی 44
- بانک داری سرمایه گذاری 46
- 1. بانک های سرمایه گذاری با خدمات کامل یا سوپرمارکت مالی 49
- انواع بانک های سرمایه گذاری 49
- 3. بانک های سرمایه گذاری تخصصی یا بوتیک بانک 50
- تاریخچه بانک سرمایه گذاری 51
- حوزه فعالیت بانک های سرمایه گذاری 52
- مزایای بانک سرمایه گذاری 55
- معایب بانک های سرمایه گذاری 57
- کارکردهای بانک های سرمایه گذاری 58
- بانک داری توسعه ای - تخصصی 63
- تاریخچه بانک داری توسعه ای 64
- حوزه فعالیت بانک های توسعه ای 70
- اشاره 70
- 2. فعالیت بانک های توسعه ای در سطح کلان اقتصادی 71
- مزایای بانک های توسعه ای یا تخصصی 72
- معایب بانک های توسعه ای یا تخصصی 74
- 1. کارکردهای اجرایی 75
- 2. کارکردهای ستادی 75
- کارکردهای واسطه ای 76
- بانک های تجاری 78
- تعریف بانک تجاری 79
- انواع بانک های تجاری 80
- تاریخچه بانکداری تجاری 81
- حوزه فعالیت بانک های تجاری 81
- مزایای بانک تجاری 82
- معایب و مشکلات بانکداری تجاری 83
- اشاره 83
- کارکرد بانک های تجاری 83
- اشاره 84
- الف) حساب جاری 85
- 2. تخصیص منابع در بانک های تجاری 86
- ب) حساب پس انداز 86
- ج) حساب سپرده ثابت 86
- اشاره 86
- الف) اعطای اعتبار اضافه برداشت 87
- ج) تنزیل بروات تجاری 87
- ب) اعطای اعتبار با تضمین 87
- چهار نوع وام بانکی در بانکداری خرد 88
- د) اعطای وام 88
- اشاره 90
- بانک داری محدود 90
- 1. تاریخچه بانک داری محدود 93
- 2. تعریف بانک داری محدود 100
- 3. حوزه فعالیت بانک داری محدود 105
- 4. مزایای بانک داری محدود 107
- 5. معایب و مشکلات بانک داری محدود 112
- 6. کارکردهای بانک داری محدود 123
- بانک داری جامع 132
- اشاره 132
- 1. تعریف بانک جامع 134
- 2. تاریخچه بانک داری جامع 135
- 3. حوزه فعالیت بانک داری جامع 138
- 4. مزایای بانک داری جامع 139
- 6. کارکردهای بانک داری جامع 149
- بانک داری خرد 153
- اشاره 153
- 1. تعریف بانک داری خرد 154
- 2. تاریخچه بانک داری خرد 156
- 3. حوزه فعالیت بانک داری خرد 163
- 4. مزایای بانک داری خرد 164
- 5. معایت بانک داری خرد 165
- 6. کارکردهای بانک داری خرد 166
- الگوی فعلی بانک داری بدون ربا در ایران 169
- معرفی الگوی برآمده از قانون عملیات بانکی بدون ربا 172
- اهداف نظام بانکی جدید 173
- وظایف نظام بانکی جدید 174
- تجهیز منابع در سیستم بانک داری بدون ربا 175
- تخصیص منابع در قانون عملیات بانکی بدون ربا 177
- اشاره 178
- نقش هریک از انواع تسهیلات اعطایی در تأمین مالی 178
- 1. تسهیلات اعطایی مبادله ای 186
- 2. تسهیلات اعطایی در ارتباط با تعهدات 191
- 3. تسهیلات اعطایی در ارتباط با وام دهی قرض الحسنه 192
- خدمات 194
- مشکلات الگوی برآمده از قانون عملیات بانکی بدون ربا 195
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل عقد وکالت) 225
- الگوی وکالت بانک داری اسلامی شهید صدر 227
- تجهیز منابع پولی در مدل وکالتی شهید صدر 227
- تخصیص منابع پولی در مدل وکالتی شهید صدر 229
- ارائه خدمات بانکی 232
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل قرض الحسنه) 237
- الگوی بانک داری اسلامی شهید آیت الله بهشتی 240
- 1. حساب قرض الحسنه جاری 241
- تجهیز منابع بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 241
- 3. بودجه عمومی دولت 242
- 4. تخصیص منابع بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 244
- خدمات بانکی در الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 245
- نقد و بررسی الگوی بانک داری اسلامی شهید بهشتی 248
- 1. تعریف بانک داری اخلاقی 253
- اشاره 253
- 2. الگوی تجهیز منابع در بانک داری اخلاقی 254
- 3. الگوی تخصیص منابع در بانک داری اخلاقی 254
- 4. اخلاق در بانک داری اسلامی 256
- 5. تفاوت های بانک داری اسلامی و بانک داری اخلاقی 259
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل بانک داری تخصصی) 261
- الگوی جدید بانکداری بدون ربا 262
- فرض های الگوی جدید 263
- اشاره 264
- الف) تجهیز منابع 264
- انواع بانک ها در الگوی جدید 264
- 1. بانک های تجاری 264
- ب) تخصیص منابع 265
- اشاره 267
- الف) تجهیز منابع 267
- ب) تخصیص منابع 268
- ج) سرمایه گذاری مستقیم 269
- اشاره 270
- 3. بانک های جامع 270
- ویژگی های بانک های جامع 271
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل فروش خدمات) 275
- معرفی الگوی بانک داری اسلامی دکتر مظاهری 276
- تخصیص منابع بر اساس این الگو 279
- اشاره 280
- الگوی بانک داری اسلامی (مدل تفکیک) 280
- 1. مفروضات مدل تفکیک 282
- 2. تشریح ابعاد تفکیک (حسابداری، حقوقی، هلدینگ) 283
- الف) تفکیک حسابداری 283
- ب) تفکیک حقوقی 284
- اصل تخصص گرایی 286
- انواع تخصص گرایی 288
- 1. تخصص گرایی بر اساس نوع قرارداد 288
- اشاره 288
- تأمین حداکثری خواسته های شرع و حذف کامل ربا 292
- معرفی الگوی تفکیک 295
- بانک های قرض الحسنه 298
- تجهیز بانک های قرض الحسنه 298
- قرارداد حقوقی و شرعی تجهیز در بانک های قرض الحسنه 298
- انواع سپرده های بانک های قرض الحسنه 300
- تخصیص بانک های قرض الحسنه 303
- 1. شیوه تخصیص تسهیلات قرض الحسنه به نیازمندان 303
- 2. ضرورت تدوین آیین نامه اعطای تسهیلات قرض الحسنه 305
- 3. انواع تخصیص بانک های قرض الحسنه 307
- اشاره 309
- بخش سرمایه گذاری 309
- 2. تخصص گرایی بر اساس قراردادهای مالی 310
- 1. تخصیص مؤسسات و بانک های بخش سرمایه گذاری 310
- 3. انگیزه متقاضیان عقود مبادله ای 313
- 4. مؤسسات مالی و بانک های فعال در بخش سرمایه گذاری 315
- تخصص گرایی بر اساس فعالیت های اقتصادی 316
- تجهیز بخش سرمایه گذاری 319
- تجهیز مؤسسات مالی بخش سرمایه گذاری در تخصص گرایی بر اساس عقود 320
- تجهیز مؤسسات مالی در تخصص گرایی بر اساس فعالیت های اقتصادی 327
- بانک داری اسلامی در کشور امارات متحده عربی 331
- اشاره 331
- 1. وظایف هیئت فتوا و نظارت شرعی در کشور امارات 332
- حساب های اسلامی 334
- 4. الگوی بانک اسلامی دبی در بخش تخصیص منابع 335
- الف) تأمین مالی ماشین ها 335
- 5. موارد تخصیص منابع در بانک اسلامی دبی 335
- ج) تأمین مالی شخصی 336
- ب) تأمین مالی مسکن 336
- د) تأمین مالی شرکت های بزرگ 337
- 6. بخش عمومی 338
- کارت های اسلامی 339
- 7. الگوی بانک اسلامی دبی در بخش خدمات 339
- الف) خدمات بانکی 339
- ج) برنامه تکافل اسلامی 340
- ب) صندوق های امانات 340
- اشاره 340
- دوم) برنامه تکافل اسلامی «مراقبت از من» 341
- سوم) مزایا و فواید 341
- اشاره 342
- یکم) صندوق قرض الحسنه 342
- د) خدمات اجتماعی 342
- دوم) صندوق زکات 343
- اشاره 344
- 1. اهداف بانک بین المللی اسلامی سوریه 344
- 2. الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش تجهیز منابع 345
- ب) استصناع 347
- 3. الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش تخصیص منابع 347
- اشاره 347
- الف) بیع مرابحه 347
- ه) بیع سلم 348
- ج) عقد اجاره 348
- د) وکالت 348
- و) سرمایه گذاری طبق عقد مشارکت 349
- ز) عقد مضاربه 349
- الگوی بانک بین المللی اسلامی سوریه در بخش خدمات بانکی 350
- هیئت شرعی در بانک بین الملل اسلامی سوریه 350
- اشاره 350
- اشاره 351
- 1. الگوهای بانک داری اسلامی در «میزان بانک» 352
- 2. الگوی تجهیز منابع در پاکستان 353
- 3. الگوی «میزان بانک» پاکستان در بخش تجهیز منابع 354
- الف) حساب جاری روپیه 354
- ج) حساب پس انداز روپیه 355
- د) حساب پس انداز دلار/پوند/ یورو 355
- 5. انواع گواهی نامه ها 356
- 6. الگوی تخصیص منابع بانک پاکستان 358
- 7. الگوی بخش خدمات بانک داری در پاکستان 360
- اشاره 361
- الف) تسهیلات اجاره خودرو 362
- ب) تسهیلات خرید خانه آسان 362
- 9. تأمین مالی نیازمندان وجوه 363
- اشاره 363
- الف) مضاربه 363
- ب) تجارت 364
- ج) استصناع 364
- الگوی تجهیز منابع در بانک توسعه اسلامی 366
- الگوی بانکداری بانک توسعه اسلامی 366
- الگوهای تخصیص منابع در بانک توسعه اسلامی 367
- الگوی بانک داری اسلامی در کشور عربستان سعودی 369
- اصول اساسی بانک الراجحی 370
- اجرای قوانین و دستورالعمل ها 372
- الگوی بانک اسلامی الراجحی در تجهیز و تخصیص منابع بانک 373
- اشاره 374
- 1. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش تجهیز منابع 375
- الف) حساب جاری (ودیعه) 375
- ب) حساب پس انداز (ودیعه) 376
- د) حساب تجوری 377
- و) سپرده سرمایه گذاری آموزشی (اقرأ) 378
- ه) حساب Vevo 378
- 2. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش تخصیص منابع 379
- 3. الگوی بانکداری بانک اسلامی بحرین در بخش خدمات بانکی 381
- آشنایی با بانک اچ.اس.بی.سی امانا 385
- الگوی عملیات بانک داری اسلامی اچ.اس.بی.سی امانا 387
- الف) حساب های جاری 387
- 1. الگوی عملیاتی بانک اچ.اس.بی.سی در بخش تجهیز منابع 387
- ب) حساب های پس انداز شرعی 388
- ج) حساب های سرمایه گذاری مدت دار 388
- دوم) اجاره 389
- الف) ابزارهای مالی مورد استفاده 389
- چهارم) مشارکت 389
- سوم) مرابحه 389
- یکم) مضاربه 389
- 3. الگوی عملیاتی در بخش خدمات بانکی 392
- الف) بیمه اسلامی 392
- ج) کارت های امانه 393
- ب) حقوق بازنشستگی 393
- ه) مزایا 394
- د) خدمات بانکداری اینترنتی 394
- 4. خدمات عام المنفعه 394
- اشاره 395
- 3. تأمین مالی افراد، شامل نیازهای مصرفی و تجاری 398
- 2. تخصیص منابع بانک اسلامی بوبیان 398
- 5. وظایف هیئت شرعی در بانک داری اسلامی کویت 400
- 4. خدمات بانکی 400
1- جایگاه بانک داری اسلامی در جهان
اشاره
مقدمه
تعیین اهداف و ویژگی های بانک داری اسلامی یکی از موضوعات کلیدی بانک داری اسلامی است. زیرا تا هدف و ویژگی های بانک داری اسلامی برای پژوهشگر مشخص نباشد، وی نمی تواند الگوی بانک داری اسلامی ارائه نماید. در این کتاب تلاش شده است اهداف بانک داری اسلامی در سمت وسوی اهداف کلی نظام اقتصادی و نظام اسلامی، از سیستم بانک داری سنتی(ربوی) تفکیک شود. زیرا اسلام به عنوان پیکر واحد مورد مطالعه قرار می گیرد که نظام اقتصادی جزئی از این پیکر است. بنابراین اهداف بانک داری اسلامی باید به گونه ای مورد مطالعه قرار گیرد که تأمین کننده هدف نظام اقتصادی اسلام و بالاتر از آن اهداف نظام اسلامی باشد.
تعریف و ویژگی های بانک داری اسلامی
بنیان گذار جمهوری اسلامی حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (ره) ؛
ایشان مهم ترین شاخصه نظام بانک داری اسلامی را عدم دریافت ربا بیان داشته و در این ارتباط چنین فرموده اند: «دریافت بهره از پول امر بسیار خلاف