تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 10

ادریسی، (1) یاقوت حموی، حمیری، ابن خطیب و برخی دیگر از جغرافی دانان مسلمان، شهرهای آندلس را ذکر کرده اند؛ در منابع جدید نیز، شکیب ارسلان، پژوهشی جامع پیرامون نام شهرهای آندلس، براساس سابقه تاریخی و جغرافیایی و نیز حوادث آن ارائه نموده است. (2) معرفی شهرها و جغرافیای آندلس، در آغاز به مؤلف ناشناخته حدود العالم و اصطخری در مسالک و ممالک مربوط است. (3) توصیف عظمت و شکوه رویایی برخی از شهرهای آندلس در المغرب فی حلی المغرب اثر ابن سعید مغربی آمده است؛ وی در کتاب خود هریک از شهرهای آندلس را با عناوین و اصطلاحات ادبی خاصی وصف کرده که در نوع خود شاهکار ادبی بی نظیری در معرفی شهرهای یک کشور به حساب می آید. (4)

پیش از ورود اسلام، «گوت ها» تا دویست سال، هم چنان تقسیمات رومی آندلس به «پنج کوره» (5) را حفظ کردند؛ بکری و حمیری، شش واحد اداری را در تقسیم آندلس نام برده و آن را «تقسیم قسطنطین» نامیده اند؛ (6) در بین معاصران، حسین مونس، بحث مفصلی را به تقسیمات اداری و مالی پیش از اسلام و مسلمانان در آندلس اختصاص داده و از جمله ثبات تقسیمات اداری و مالی آندلس را نقطه قوّت خلافت اموی نسبت به خلافت عباسی دانسته است؛ (7) تاریخ دولت عباسی نشان می دهد که بزرگ ترین بحرآنهایی که دامن گیر این خلافت شد از ناحیه هرج ومرج مالیاتی ناشی از بهم خوردن تقسیمات اداری و کشوری بوده است.

تقسیمات شش گانه کنستانتین (8): 1. «ناربون»، 2. «گالیسیا»، 3. «تاراکونه»، 4. «تولدو»، 5. «مریدا»، 6. «سیویلیام»، تقسیمات کلیسایی اسپانیا براساس شش «مطران نشین» بود؛

1- (1) . ادریسی، نزهه المشتاق، ج2، ص537 و... .
2- (2) . ر.ک: ارسلان، الحلل السندسیه فی الاخبار والآثار الآندلسیه؛ سراسر کتاب.
3- (3) . شفا، ایران در اسپانیای مسلمان، ص446 .
4- (4) . ابن سعید مغربی، المغرب فی حلی المغرب؛ سراسر کتاب.
5- (5) . کوره یکی از تقسیمات جغرافیایی و کشوری، برابر با استان می باشد که در تقسیمات سرزمین های اسلامی آمده است، عنوان مقاله ای از نگارنده.
6- (6) . حمیری، روض المعطار، ص246.
7- (7) . مونس، فجر الآندلس، ص536، 537؛ عنان، تاریخ دولت اسلامی در آندلس، ج1، ص70.
8- (8) . constantin.