تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 120

فراهم ساخت که به طور موقّت به نفع مسلمانان بود و حاکم اموی، عبدالرحمن سوم از آن نهایت سود را برد؛ اما در آینده ای نه چندان دور، نقطه آغاز حرکت تند باز پس گیری آندلس شد. (1)

شورش ابن حفصون

-2

ابن عذاری سال 267ه. را آغاز شورش بیست ساله ابن حفصون (3) در جنوب آندلس دانسته است؛ (4) او و دیگر منابع عربی، عمر ابن حفصون را بزرگ ترین شورشی «ثغر ادنی» معرفی کرده اند که مقابله با وی هزینه هنگفتی برای امویان در پی داشت؛ پیش از او، شورش جزیری، یکی از مولدان آندلسی، در رَیه و تاکرنا سرکوب شده بود.

سلسله نَسَب ابن حفصون، این گونه است: شعب عمر بن حفص معروف به حفصون بن عمر بن جعفر بن شتیم بن ذُبیان بن ابی فرغلوش بن اذَفُونش از مسالمه اهل ذمه از استان تاکُروّنا از اعمال رنده؛ جعفر بن شتیم از این خانواده اسلام آورد و نسل او اسلام را در آن جا منتشر ساختند (5) و از پسر او عمرو بن عبدالرحمن بود که عمر بن جعفر و حفص از او به دنیا آمد و از حفصون، این شورشی، یعنی: عمر به دنیا آمد و بر امیر محمد اموی شورید و کار شورش او به جایی رسید که هیچ شورشی در آندلس به پای آن نرسید؛ او در ابتدای شورش، کوهستان بَرْبَشتر (6) را پایگاه خود ساخت، که بزرگ ترین ارتفاع آندلس بود، مخالفت و شورش او با سلطان اموی به حدی بود که اموی ها به متارکه او راضی شدند. (7)

1- (1) . حرکت باز پس گیری آندلس؛ ( Reconquist).
2- (2) . او از جمله مولدان اسپانیا و از فرزندان اسالمه (نسل اول تازه مسلمانان اسپانیایی) بود؛ او از جمله افرادی از نو مسلمانان بود که به قومیّت اسپانیایی خود افتخار می کردند و اشرافیّت عربی او را می آزرد؛ ر.ک: نعنعی، تاریخ الدوله الامویه فی الآندلس، ص262، 263، 264.
3- (3) . گروهی از مولدان به آخر اسم خود پسوند اسپانیایی ( un) اضافه می کردند.
4- (4) . ابن خطیب، اعمال الاعلام، ص22.
5- (5) . «جعفر اسلامی» پدر بزرگ عمر بن حفصون در روزگار حکم اول به اسلام گرایید؛ ر.ک: Dozy/A History of Moslem in Spain, p ,316؛ ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب، ج2، ص106.
6- (6) . Bobastro.
7- (7) . ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب، ج2، ص106.