تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 177

شهری از ویژگی های دوران امویان در آندلس است؛ خلفای اموی آندلس، عنایت خاصی نسبت به عمران شهر طُرْطُوشه (1) طرّکونه و سایر بلاد شرق آندلس داشتند در زمان عبدالرحمن ناصر، به سال 333ه، 945م دارالصناعه (کارخانه کشتی سازی) در این شهرها دایر بود.

مهم ترین اثر تاریخی امویان آندلس، مسجد جامع قرطبه است (2) که طی چهار دوره ساخته شده است؛ (3) نقشه جامع قرطبه از روی نقشه مسجد اموی دمشق طراحی و بنا گردید؛ (4) به گفته محققان هند، بر اثر توسعه های مداوم، این مسجد، اصالت سبک شرقی خود را از دست داد؛ از جمله، عبدالرحمن سوم، حَکَم روم اضافاتی را در این جامع انجام دادند؛ این مسجد در حال حاضر، بزرگ ترین جامع اسلامی پس از جامع سامره است؛ (5) گاه کثرت ستون های شبستان جامع، تداعی گر انبوه درختان جنگل است در طاق های عمود بر دیوار قبله، شکل طاق دایره ای شکل به صورت نعل اسبی درآمده که احتمالا ابتکار آن از معماری «گوتیک غربی» گرفته شده است؛ اما بیشتر محققان تصریح می کنند که آثار اسلامی دوره امور متأثر از سبک ایرانی بوده و ازاین رو قرطبه رنگ شهری شرقی را به خود گرفته است.

کاخ «مدینه الزهرا» که عبدالرحمن سوم آن (6) را به شهر مبدل ساخت به سال 314ه. بنا گردید (7) که بناهای آن حاکی از نوآوری در معماری اسلامی است؛ (8) کاخ شهر الزهرا به تزئینات زیبای کنده کاری روی دیوارهایش که از عناصر گیاهی گل بوته ای تشکیل یافته

1- (1) . Tortosa.
2- (2) . جامع قرطبه از آغاز تأسیس تاکنون ده ها بار به قلم های بسیاری وصف شده است. برخی آن را یکی از چهار زیور جهان در قرون وسطی دانسته اند. ر،ک: براند، ترجمه عظیمایی، زیور جهان قرطبه سده های میانه، میراث اسپانیای مسلمان، ج1، ص208.
3- (3) . بلر و بلوم، ترجمه آژند، هنر و معماری اسلامی، ج1، ص175.
4- (4) به ضمائم، تصویر شماره 6 مراجعه شود.
5- (5) . علام، ترجمه تفضلی، هنرهای خاورمیانه در دوران اسلامی، ص90.
6- (6) . وصف کاملی از این شهر و کاخ و انگیزه عبدالرحمن از بنای آن در قصاید شعرای آندلس آمده است و تعداد قابل توجهی از منابع گذشته و معاصر به وصف این اثر از حیث معماری پرداخته اند.
7- (7) . بلر و بلوم، ترجمه آژند، هنر و معماری اسلامی، ج1، ص179.
8- (8) . همان، ص183.