- سخن ناشر 1
- مقدمه مؤلف 3
- اشاره 5
- 1- واژه آندلس 5
- محدوده جغرافیایی 7
- شهرهای اسلامی در آندلس 9
- اشبیلیّه 11
- قرطبه 13
- استجه 14
- قرمونه 14
- طلیطله 15
- بلنسیه 16
- مرسیه 18
- سرقسطه 19
- تُطیلَه 20
- لارده 21
- طرّکونه 21
- طرطوشه 21
- قسطلونه 22
- دانیه 23
- اوریوله 24
- ألش 24
- لَقَنْتْ 24
- قرطاجنه 25
- غرناطه 26
- وادی آش 27
- جیّان 27
- بیّاسه و ابدّه 28
- مالَقَه 29
- ارشدونه 29
- لورقه و بسطه 29
- المُنَکَّب 30
- حصن جبل فاره 30
- مَربَّله 30
- رُنْده 31
- المَریَّه (مرآه البحر) 31
- الجزیره الخضراء یا جزیره ام حکیم 32
- طریف 32
- جبل الطارق 32
- شریش 33
- بنبلونه 34
- بُرْغُشْ 34
- بلد الولید 35
- شقوبیه 35
- وادی الحجاره (مدینه الفرج) 35
- مجریط (مادرید) 35
- لیون 36
- شنت یاقب (شنت یاقو) 36
- کوادنجا 37
- أوقییدو 37
- سمّوره 37
- بطلیوس 38
- لبله (لبله الحمراء) 38
- مارده 38
- شنتمرّیه یا فارو 39
- شلب 39
- یابره 40
- اشبونه 40
- باجه 40
- شنترین 41
- شِنْتَره 41
- برشلونه (بارسلون) 42
- جزایر آندلسی مدیترانه 42
- نگاهی اجمالی به تاریخ اسپانیا پیش از فتح 44
- انحطاط گوت ها 46
- اشاره 51
- موسی بن نصیر 51
- 2- ورود اعراب به آندلس 51
- دوره والیان اموی آندلس- (92ه.- 138ه/711م-756م) 55
- تشنج در انتخاب والیان آندلس 59
- لشگر یزید در آندلس 61
- ابوالخطّار و اتحاد موقت اعراب 63
- چکیده 65
- نتایج «فتح آندلس» 66
- پرسش 67
- منابع، برای مطالعه بیشتر 68
- 3- سیاست امویان در آندلس 70
- اشاره 70
- صمیل زمینه ساز استقرار امویان در آندلس 73
- عبدالرحمن اموی از شام تا آندلس 77
- چکیده حوادث دوره والیان آندلس 80
- نتایج دوره والیان در آندلس 82
- سؤالات دوره والیان 83
- منابع بیشتر دوره ولاه 84
- 4- عبدالرحمن و انحصار قدرت 85
- 5- شورش های دوره عبدالرحمن اول 90
- اشاره 90
- تصفیه خونین اعراب اشبیلیّه 91
- اشاره 94
- 6- عملیات نظامی در شمال آندلس 94
- دولت عباسی شارلمانی و امویان آندلس 95
- اشاره 99
- بحران جانشینی 99
- 7- هشام بن عبدالرحمن الرضا 99
- صوائف زمان هشام 101
- سومین عادل بنی امیه!! 101
- اشاره 103
- 8- حَکَم بن هشام (حَکَمِ اوّل) 103
- تصفیه خونین طلیطله- (واقعه حفره) 104
- حَکَم ربضی 105
- غزوات خارجی حکم 107
- اوج خلافت اموی 109
- 9- عبدالرحمن بن حکم بن هشام (الاوسط ) 109
- شورش های ثغر الاوسط 110
- غزوات خارجی عبدالرحمن اوسط (صوائف) 112
- 10- محمد بن عبدالرحمن 116
- اشاره 116
- شورش ابن مروان جلیقی 118
- شورش ابن حفصون 120
- 11- خلافت منذر بن محمد 123
- 12- خلافت عبدالله بن محمد بن عبدالرحمن بن حکم 125
- شیوع اضطراب آندلس 125
- اشاره 125
- 13- خلافت عبدالرحمن بن محمد (الناصرلدین اللّه) 131
- شیوع نفاق و فتنه در آندلس 131
- اشاره 131
- جنگ های الناصر 132
- غزوه پنپلونه 135
- ناصر و ادریسیان 137
- الف) مناسبات با دولت های اروپایی و شمال آندلس 139
- 14- روابط خارجی دولت امویان آندلس 139
- ب) روابط دولت اموی با بیزانس 142
- ج) روابط دولت اموی آندلس با فاطمیان 143
- اشاره 146
- 15- حَکَم بن عبدالرحمن (المستنصربالله) 146
- حَکَم و سلطه امویان بر مغرب اقصی 148
- اشاره 151
- منصور 151
- 16- هشام بن حکم و آغاز انحطاط دولت اموی 151
- دولت بنی عامر 154
- 17- محمد بن هشام بن عبدالجبار 158
- 18- آشوب بربرها (الفتنه البربریه) 162
- اشاره 162
- بازگشت مهدی به خلافت 163
- خلافت دوم هشام (المؤید) بن حکم بن عبدالرحمن 164
- دومین دوره حکومت سلیمان بن حکم 165
- 19- فروپاشی دولت اموی 167
- اشاره 167
- مرتضی مروانی 168
- 20- فرهنگ و تمدن اسلامی در دوره امویان 172
- اشاره 172
- سازمان دولت 175
- تأسیسات در دوره اموی در آندلس 176
- علوم و معارف در آندلس 178
- استمرار علوم و معارف اسلامی در دوره ملوک الطوایف 196
- چکیده دوره امویان آندلس (138-422ه) 198
- پرسش 203
- نتایج «دوره حکومت امویان در آندلس» 203
- منابع، برای مطالعه بیشتر 205
- اشاره 207
- 21- ملوک الطوایف؛جنگ احزاب 207
- دولت بنی حمود 209
- دولت علی بن حمود در قرطبه 210
- یحیی بن علی بن حمود 211
- بازگشت امویان 212
- ادریس بن علی بن حمود و سقوط بنی حمود 214
- دولت بنی جهور در قرطبه- (422-462ه) 215
- سقوط بنی جهور 216
- 22- بزرگ ملوک الطوایف؛ بنوعبّاد 218
- اشاره 218
- جانشینان ابن عبّاد 220
- دولت بنی هود در سرقسطه (481-504ه) 221
- سلیمان بن هود 222
- دولت بنی افطس، بنو مسلمه (413-478ه) 224
- دولت بربری غرناطه (403-483ه) در جنوب آندلس 225
- دولت بنی ذوالنون در طلیطله (400- 478ه) در ثغر اوسط 226
- دولت بنی رزین (403-497ه) 227
- چکیده دوره اول ملوک الطوایف در آندلس 228
- نتایج دوره اول ملوک الطوایف در آندلس 230
- پرسش 231
- منابع، برای مطالعه بیشتر 232
- 23- مرابطین 233
- اشاره 233
- سقوط طلیطله 234
- استمداد ملوک الطوایف از مرابطین 236
- نبرد زلاّقه 238
- پایان دوره اول ملوک الطوایف 240
- جنگ اقلیش 243
- شورش مریدین 245
- شورش قرطبه 246
- دوره دوّم ملوک الطوایف 247
- چکیده دوره مرابطین در آندلس 248
- نتایج دوره حکومت مرابطین در آندلس 250
- پرسش 251
- منابع، برای مطالعه بیشتر 252
- 24- موحدین و استمرار وحدت سیاسی مغرب و آندلس 253
- اشاره 253
- پیروزی الْارک و شکست العِقاب 256
- آغاز دوره سوم ملوک الطوایف آندلس 258
- چکیده دولت موحدین در آندلس 261
- نتایج حکومت موحدین در آندلس 263
- پرسش 264
- منابع، برای مطالعه بیشتر 265
- اشاره 266
- 1- علوم دینی 266
- 25- علوم، فرهنگ و تمدن اسلامی 266
- 2- فلسفه و کلام 267
- 3- تصوف 269
- 4- ادبیات 270
- 5- تاریخ و جغرافیا 271
- هنر خوش نویسی 272
- چکیده علوم، فرهنگ و تمدن اسلامی در عصر مرابطین و موحدین 273
- نتایج عصر مرابطین و موحدین 273
- پرسش 274
- منابع، برای مطالعه بیشتر 275
- دولت بنی نصر در غرناطه 277
- 26- آخرین دوره حکومت مسلمین در آندلس 277
- بنی الاحمر و هجوم دولت های مسیحی 278
- محمد فقیه و جهاد با قشتاله 280
- انحطاط دولت غرناطه 283
- الایسر 286
- سقوط غرناطه 287
- چکیده دولت بنی نصر در غرناطه636-897ه./1238-1492م. 289
- نتایج حکومت غرناطه در آندلس 291
- پرسش 292
- 27- فرهنگ و تمدن اسلامی در دوره بنی احمر 293
- اشاره 293
- معارف اسلامی 294
- نتایج 297
- پرسش 297
- چکیده فرهنگ و تمدن در دوره بنی احمر (آخرین ایام آندلس) 297
- منابع، برای مطالعه بیشتر 298
- 28- علل سقوط آندلس 299
- اشاره 299
- الف) علل اصلی سقوط آندلس 302
- ب) سقوط نهایی آندلس 324
- مراحل جنگ های صلیبی بر مبنای باز پس گیری آندلس 324
- بازپس گیری آندلس 325
- پس از باز پس گیری 334
- منابع، برای مطالعه بیشتر 338
- 29- تاریخ تشیع در آندلس 339
- اشاره 341
- 30- سقوط خلافت در قرطبه و ظهور دولت بنی حمود، 341
- علی بن حمود 343
- علی بن حمود، خلیفه حاکم قرطبه 345
- قاسم بن حمود 346
- بازگشت دوباره قاسم به قرطبه 348
- پایان سرگذشت قاسم بن حمود 348
- خلافت المستظهر 349
- المستکفی بالله 349
- ابن شهید و ابن حزم در دربار بنی حمود 350
- ادریس اوّل 351
- حسن بن یحیی حمودی و یحیی بن ادریس 354
- ادریس دوّم 355
- محمّد اوّل 357
- محمد بن قاسم 358
- ادریس سوّم 359
- خلافت دوباره ادریس دوّم 359
- محمّد بن قاسم بن حمود 360
- محمّد دوّم 360
- قاسم بن محمد حمودی 362
- ضمائم 365
- تصاویر 374
- اشاره 391
- فهرست منابع 391
- منابع لاتین 393
- مجلات 393
بنی عبّاد به سال 451ه. از دعوت به هشام خودداری کرده و مرگ او را اعلام نمودند؛ (1) هشام المؤید با اعلام محمد بن هشام بن عبدالجبار مرد و سپس با ادعای واضح الفتی مولی محمد بن ابی عامر زنده شد و چند سال با این ادعا حکومت کرد، بار دیگر به گفته سلیمان بن حکم (صاحب البرابره) مرد و مخفیانه دفن شد و سپس علی بن حمود به انتقام خون او حکومت کرد و اندکی بعد ابن عبّاد، ادعا کرد او در اشبیله زنده است و...
جانشینان ابن عبّاد
با مرگ ابوالقاسم بن اسماعیل بن عبّاد، پسر او معتضد، در جمادی الاولی 432ه. حکومت را به دست گرفت. (2) او ابتدا شهرهای مجاورِ اشبیلیّه: قرمونه، جزیره الخضرا و قرطبه، را گرفت؛ او در دوران حکومت خود، دشمن بربرها (بقایای ادریسیان، بنی حمود) بود و در خزانه قصرِ خود، سرهای بربرها و بنی حمود را نگه داری می کرد؛ (3) با مظفر بن افطس در 443ه. پیمان صلح موقت بست.
جانشین او، معتمد علی الله، محمد بن اسماعیل بن عبّاد، مشکلات زیادی را تحمل کرد تا دولت عبّاد در اشبیلیّه استوار شود؛ او مدعی اتحاد آندلس، تحت پرچم بنی عبّاد بود. (4) شخصیت معتمد علی الله و پدرش عباد بن محمد، فخرالدوله، معتضدبالله (461ه) را ابن عِذاری (5) و عبدالواحد مراکشی (6) و ابن خطیب (7) در هاله ای از قدرت، زیبایی جسمانی، جرأت و جسارت در خون ریزی و قدرت طلبی وصف کرده و در عین حال او را جزو نوادر آندلس در ادب ذکر کرده اند.
1- (1) . ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب، ج3، ص249.
2- (2) . ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج8، ص109؛ ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب، ج3، ص155.
3- (3) . ابن خطیب، اعمال الاعلام، ص155.
4- (4) . ابوبکر، محمد بن عمار المهری، شاعی ماهر، وزارت او را به عهده داشت؛ ابن عمار، مرسیه را به دولت بنی عباد اضافه کرد؛ او با کمک کنت برشلونه، موفق شد، بنی طاهر را در مرسیه ساقط کند. اختلاف ابن عمار و زن معتمد؛ به نام اعتماد الرمیکیه؛ السیده الکبری، باعث قتل ابن عمار شد. ابن عمار وزیری با درایت و سیاست بود که الفونس ششم، شاهِ قشتاله او را مرد جزیره آندلس نامید.
5- (5) . ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب، ج3، ص205، 207.
6- (6) . عبدالواحد مراکشی، المعجب، ص101.
7- (7) . ابن خطیب، اعمال الاعلام، ص156.