تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 240

پایان دوره اول ملوک الطوایف

امیر مرابطی (یوسف بن تاشفین) بعد از فتح زلاّقه، آندلس را ترک کرد و وارد مراکش شد (1) و در ربیع الاخر سال 480ه/1087م بار دوّم نیز به دنبال فعالیت های نظامی آلفونس ششم در مرسیه، بلنسیه، لبیط و...، اقدام به استحکام مواضع خود نمود.

یوسف به درخواست معتمد بار دیگر به سال 481ه/1088م وارد آندلس شد؛ به علت عدم همکاری ملوک الطوایف و اختلاف آنها با هم، محاصره لبیط (2) بی نتیجه ماند (3) و الفونس آن را تصرف کرد و آن جا را مرکز تهاجم به مملکت «بنی عبّاد»، قرارداد؛ در پی آن، ناامنی آندلس را فرا گرفت و شرق آندلس در معرض سقوط قرار گرفت. در این هنگام، مردم بلنسیه از السید (4) هم پیمان و مزدورِ قادربن ذی النون به ستوه آمده بودند؛ (5) چرا که این دو در خیانت به مسلمین، گوی سبقت را از هم ربودند و بلنسیه را تسلیم الفونس

1- (1) . یوسف، علی رغم اصرار ملوک الطوایف بر تعقیب الفونس ششم و بازگرداندن طلیطله که می توانست هدف نهایی حمله مرابطین به آندلس باشد و در صورت باز پس گیری طلیطله ورود مرابطین به آندلس ثمره واقعی داشت، بدلیل بروز اختلاف بر سر قدرت و تحرکات والی سجلماسه (ابراهیم بن ابی بکر بن عمر) در مراکش و هجوم بنی حماد و بنی هلال در مرزهای شرقی، بعد از فتح زلاّقه به اشبیلیّه رفت و در اجتماع ملوک الطوایف سخن گفت و آنها را به اتحاد دعوت کرد و سپس به مغرب بازگشت، اما دلیل واقعی یوسف از ترک آندلس این بود که وی تصور می کرد در صورت برخورد نهایی با آلفونس ششم، منجر به حذف یکی از دو جناح قدرتمند آندلس خواهد شد و این چیزی بود که ملوک الطوایف در پی آن بودند؛ آلفونس که از شکست زلاّقه در صدد فراخوانی نیروهای دول اروپایی به آندلس بود با رفتن یوسف از آندلس آسوده شد و عملیات جدیدی را برای استحکام مواضع خود در طلیطله سامان داد؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج8، ص447؛ ابن ابی زرع، الانیس المطرب بروض القرطاس، ص98.
2- (2) . قلعه، دژ اللبیط، Aledo.
3- (3) . محاصره حصن لبیط به علت خیانت ابن رشیق، با شکست مواجه شد؛ معتمد، ابن رشیق را متهم به همکاری با الفونس نمود؛ یوسف از فقها در مورد ابن رشیق فتوا خواست و آنها فتوا دادند که او باید از پیکره مسلمین جدا شود؛ ر.ک: ابن ابی زرع، الانیس المطرب بروض القرطاس، ص99؛ با شکست محاصره چهار ماهه حصن لبیط، یوسف آندلس را در 482ه. ترک کرد؛ شکست لبیط، خیانت و فسق ملوک الطوایف را بر یوسف مسجّل ساخت.
4- (4) . Campeador . السید، ( cid) لقبی بود که مسلمانان به او دادند؛ ارسلان، السید را مخفف السیّد دانسته است. ر،ک: ارسلان، الحلل السندسیه فی الاخبار و الآثار الآندلسیه، ج3، ص47.
5- (5) . ابن ابی زرع، الانیس المطرب بروض القرطاس، ص98.