تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 350

ابن شهید و ابن حزم در دربار بنی حمود

در نیمه سال 1024 میلادی ابوعامر بن شهید (شاعر معروف و برجسته و ناقد دوراندیش و یکی از اندیشمندان و نمونه های فرهنگی عصر خلافت) همراه دوستش ابن حزم قرطبی (از اعضای حکومت مستظهر) به دربار یحیی پناهنده شدند؛ بدین ترتیب، گویا پناهندگان سیاسی قرطبی، دشمنان دیروز و هم پیمانان امروز، کینه های قلبی پیشینِ خود را کنار گذاشته و به خلیفه حمودی پناه بردند و او را به جنگ با حاکم ستمگر قرطبه تشویق کردند؛ اما یحیی، علاقه ای به پایتخت خلافت نداشت. حکومت قرطبه، نزد هیچ امیری، هم چون غنیمتی ارزشمند و فرصتی مغتنم که برای آن حسادت ورزند، نبود. حکومت در کاخ خلافت قرطبه، کسب لقب افتخاری و درآمد اندک مالی آن با مخاطره جانی همراه بود و دایره حکومت قرطبه نیز از محدوده استانی متوسط فراتر نمی رفت. استان مالقه اهمیت بیشتری برای یحیی داشت؛ چون تقریباً همه جنوب شبه جزیره ایبری از مالقه تا شریش (1) را دربر می گرفت. منافع آن هم، بسیار بالاتر از عایدات سرزمین ویران و غارت زده قرطبه بود. با این وصف، بی توجهی یحیی به خواسته های آن دو وزیر در اشغال قرطبه، طبیعی بود و یحیی برای بازگرداندن قرطبه اقدامی نکرد. زمانی که مستکفی قرطبه را ترک کرد و قرطبه بدون خلیفه ماند، تصرف آن آسان شد و یحیی در روز پنج شنبه شانزدهم رمضان سال 416ه. برابر با پایان تشرین دوم سال 1025م بدون هیچ مشکل عمده ای وارد شهر شد. او مدّت کوتاهی در قرطبه به سر برد و روز سه شنبه دوّم محرّم 417ه/اول آذار 1025م وزیر و کاتب خود (ابوجعفربن موسی) را با حدود چندصد نفر نیروی نظامی محافظ، از سپاهیان بربر در قرطبه حاکم ساخت و به مالقه بازگشت و بدین ترتیب، قرطبه یکی از ولایات تابعه «خلافت حمودی» شد و مالقه، جانشین قرطبه (پایتخت سابق خلافت) پس از سقوط شد.

سایه شکوه و عمر قدرت حمودی ها بر قرطبه، چندان نپایید؛ چون مردم قرطبه به تحریک خیران عامری (حاکم المریه) و مجاهد از دانیه بر «حمودیین» شوریدند و حاکم قرطبه را با جمع کثیری از نیروهای نظامی بربر به قتل رساندند و بربرهایی که توان فرار داشتند از آن قتلگاه خونین گریختند. از این لحظه، «خلافت حمودی» در مالقه، در شمار