تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 79

آندلس به نام شهرهای شامات و مصر و نیز عملیات صمیل، مجموعه اقداماتی بود که زمینه به قدرت رسیدن امویان در آندلس را به خوبی فراهم ساخت. (1) محققان می نویسند: صداقت و دوستی صمیل نسبت به عبدالرحمن، مسیر به قدرت رسیدن و دستیابی او به اهدافی که در آندلس دنبال می کرد را باز نمود. (2) نحوه ورود عبدالرحمن به آندلس و بیعت شهرهایی که عامل اموی آن قبلاً توسط ابوالخطّار سازماندهی شده بودند، در حقیقت، نوعی اتحاد امویان شام زیر پرچم عبدالرحمن بود؛ در اجرای همین برنامه، ورود او به قرطبه با امضای صلح یوسف بن عبدالرحمن والی قرطبه با صمیل همزمان شد؛ این صلح به وسیله صمیل، کارگزار دیرین اموی سامان داده شد.

صمیل از آغاز ورود عبدالرحمن به قرطبه سعی کرده بود با نوعی تأخیر در تصمیم گیری یوسف در مورد عبدالرحمن، فرصت بیعت جمع کثیری از مردم آندلس با او را فراهم آورد و عبدالرحمن، به راحتی با عبور از شهرهای آندلس به تبلیغ پرداخت و به هر شهر که وارد می شد، تعداد زیادی به سپاهیان او افزوده می شد؛ چنان که ابن عذاری دراین باره می نویسد: «عبدالرحمن با ششصد سوار وارد ریه شده و با دو هزار سوار خارج شد. (3) خالی بودن قرطبه از نیروهای نظامی یوسف که صمیل او را برای جنگ به شمال آندلس (در منطقه باسک) فرستاده بود و فصل زمستان و باران و دشواری حرکت نیروهای نظامی و فرسوده بودن لشکر یوسف که ده سال در جنگ بود؛ زمینه مناسبی را برای به قدرت رسیدن عبدالرحمن در قرطبه فراهم ساخت.

اندکی بعد از استقرار عبدالرحمن در قرطبه، آتش جنگ بین اعراب (قیسی با شامی) شروع شد. عبدالرحمن از نزاع احزاب یمنی و قیسی به نفع خود استفاده کرد؛ (4) او ابتدا به

1- (1) . محققان معاصر به نفوذ امویان در دستگاه اداری آندلس و تصرف مشاغل مهم و جمع ثروت توسط آنان اشاره کرده اند؛ چهارصد تن از بزرگان امویان در آندلس مستقر و به عالی ترین سطوح قدرت و سیاست در آندلس راه یافتند؛ نعنعی، تاریخ الدوله الامویه فی الآندلس، ص120، 121
2- (2) . بیضون، الدوله العربیه فی اسپانیا، ص171.
3- (3) . ابن عذاری مراکشی، البیان المغرب، ج2، ص46.
4- (4) . قیسی های قرطبه به رهبری یوسف و صمیل و قیسی های طلیطله از یمنی های اشبیلیّه و قیسی های جزیره خضرا از جمله افرادی بودند که بر عبدالرحمن شوریدند؛ از این بین، یکی از یمنی های اشبیلیّه (عبدالغافر یمانی) بر عبدالرحمن شورید و علاء بن مغیث هم به یمنی ها پیوست؛ دشمنی سنتی مستحکم بین یمنی ها، هیچگاه اجازه نمی داد که آنها در مقابل دشمن مشترک خود (عبدالرحمن بن معاوین) متحد شوند و عبدالرحمن از این نقطه ضعف احزاب آندلس استفاده کرد؛ ر.ک: نعنعی، تاریخ الدوله العربیه فی اسبانیه، ص185.