تاریخ تحلیلی آندلس صفحه 8

چهارصد و پنجاه کیلومتر به خاک فرانسه متصل شده است؛ (1) مسلمانان این ناحیه را «جزیره آندلس» نامیدند. (2) ارتفاع متوسط کوه های پیرنه که امواج دریای مدیترانه از شرق و اقیانوس اطلس از غرب به دامنه های آن برخورد می کند، به هفتصد متر می رسد. (3) و اگر دریای مدیترانه از سمت «أَرْبونه» ارتفاع بیشتری داشت، اسپانیا و پرتقال جزیره ای حقیقی را تشکیل می دادند.

«شبه جزیره ایبری» از دو بخش کوهستانی در شمال و فلات وسیع «لامِزِتا» (4) که ارتفاع آن به سمت جنوب کاسته می شود، تشکیل شده است؛ بخش وسیعی از این شبه جزیره که در فلات یاد شده (5) قرار دارد توسط مسلمانان فتح گردید و نام «آندلس» را بر آن نهادند؛ (6) آندلس یا «سرزمین موعود» (7) را رومی ها «بتیک» (8) می نامیدند.

ازیدورو (9) هفتاد و پنج سال پیش از فتح آندلس؛ شبه جزیره ایبری را به شش منطقه تقسیم کرده است و «بتیکا» را یکی از بزرگ ترین استآنهای آن دانسته است؛ (10) این منطقه مساحتی حدود 87/570 کیلومتر (11) مربع دارد و از جنوب و شرق به مدیترانه (تنگه جبل الطارق) (12) و از غرب به «قشتاله» و کشور پرتغال محدود است.

هم چنان که پیش تر نیز اشاره شد، جغرافی دانان مسلمان از این ناحیه با عنوان «آندلس» یاد کرده اند؛ (13) این منطقه، در جنوب کشور اسپانیا قرار دارد و رودخانه «وادی الکبیر» (14) آن را مشروب می سازد و رشته کوه های «سیرامورنا» (15) و «سیرانوادا» (16) در آن واقع

1- (1) . Pyreneeh.
2- (2) . ابوالفداء، تقویم البلدان، ص1690؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج1، ص269؛ ابن سعید مغربی، المغرب فی حلی المغرب، ج1، ص5؛ عبدالواحد مراکشی، المعجب، ص7.
3- (3) . ارسلان، الحلل السندسیه فی الاخبار و الاثار الآندلسیه، ج1، ص19.
4- (4) . Lameseta.
5- (5) . مصاحب، دائره المعارف فارسی، ج1، ص119.
6- (6) . کالمت، ترجمه امیر معزی، تاریخ اسپانیا، ص10.
7- (7) . Terre Promis.
8- (8) . Betica.
9- (9) . Isidoro.
10- (10) . ر.ک: اولاگوئه، العرب لم یغزوا الآندلس، ص191.
11- (11) . مصاحب، دائره المعارف فارسی، ج1، ص266.
12- (12) . Gibraltal.
13- (13) . مؤلف ناشناخته، اخبار مجموعه، ص16.
14- (14) . Guadalquirir.
15- (15) . Sierra Morena.
16- (16) . جبل الثلج، Sierra Nevada.