تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 120

وزیر متزلزل بود و به سرعت عزل و طرد می شد و به راحتی اموال او مصادره شد و به زندان می افتاد؛حتی به دستور معزالدوله دیلمی به وزیر او(مهلبی)150 ضربه تازیانه زدند تا در زندان مرد. (1)عضدالدوله نیز به قطع بینی و کور کردن دو چشم وزیر پدرش«ابن الفتح ابن عمید»دستور داد.منصب وزارت تحت نفوذ اطرافیان و خویشان امیر بویهی-به ویژه در عهد عضدالدوله-بود.نزدیکان امیر بویهی که آنها را«مدبرون دولت»می نامیدند در اطراف امیر حضور داشتند و امیر در عزل و نصب وزرا تحت تأثیر آنها بود؛چنان که در دوره سلطه بختیار و در عهد بهاءالدوله بویهی این کار اتفاق افتاد.

مهم ترین وظیفه وزیر در عصر بویهی تلاش برای فراهم ساختن زمینه های جمع اموال و درآمدهای بیت المال برای تأمین هزینه های دولت و حقوق نظامیان بود؛زیرا زمانی که درآمدهای دولت کاهش پیدا می کرد و هزینه های دولت تأمین نمی شد،همواره کار به مصادره و جلب اموال وزرا منجر می شد.به جز در عصر عضدالدوله،دوران بویهی شاهد شورش های متعدد نظامیانی بود که حقوق خود را در زمان معین دریافت نمی کردند.

از جمله وظایف سنتی وزیر تعیین رؤسای ادارات بود،اما در عصر بویهی،این اختیار از وزیر سلب شد و در اختیار امیر بویهی قرار گرفت و وزیر فقط مسئول تعیین کارگزاران خراج برای جمع مالیات از شهرها و مناطق تابع بغداد بود.در زمان انتقال بویهیان از بغداد به فارس،آنها برای اداره بغداد نمایندگانی به جای خود در بغداد قرار دادند که این افراد را نیز وزیر می نامیدند. (2)از جمله این افراد فرمانده نیروهای نظامی بغداد بود که از سال 392 تا 401 هجری