تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 122

چون«الحضره العالیه الوزیریه»به جای لقب مولانا راضی نشد. (1)از جمله القاب حسن بن ابی جعفر وزیر بهاءالدوله«عمیدالجیوش»بود. (2)محققان معاصر از این کار آل بویه با عنوان شهوت لقب پرستی وزرا در قرن چهارم هجری یادکرده اند. (3)

وساطت و وزارت در عصر فاطمی

وزارت در عصر فاطمی دارای مقام بالایی پس از خلیفه بود.در این عصر وزیر دارای قدرتی فوق العاده بوده است؛از جمله«افضل بن بدرالجمالی»(م501ه)وزیر دوازده امامی فاطمی،کاخی برای وزارت به نام«دارالملک»ساخت و در آن جا نظام وساطت و وزارت را مستقر نمود. (4)

این وزارت دارای سه ویژگی نسبت به سایر دولت هاست:

1.در عصر فاطمی وزرا واسطه بین خلیفه و مردم بوده اند.این نوع از وزارت حد وسط بین وزارت تفویض و وزارت تنفیذ است؛ازاین رو منابع عصر فاطمی وزارت را وساطت نامیده اند.در رأس وزرا،وزیر اول یا رئیس الوزرا یا مسئول دارالوزرا قرار داشت.از جوهر صقلی تا صلاح الدین ایوبی در طی 20 سال خلافت فاطمی،89 وزیر بر کرسی وزارت اول فاطمیان تکیه زدند.از آغاز خلافت فاطمی تا اوایل عصر حاکم بالله به آن«الواسطه»می گفتند و پس از آن عنوان وزارت گرفت. (5)

2.از ویژگی های جالب توجه وزارت در مصر فاطمی،وجود وزرایی از فرقه ها و مذاهب مختلف از شیعه دوازده امامی،زیدی،اسماعیلی،یهودی،مسیحی

1- (1) .ابن مسکویه،ج6،ص400،355.
2- (2) .ابن مسکویه،ج7،ص181.
3- (3) .متز،ج1،ص115.
4- (4) .مقریزی،خطط،ج1،ص158،152،137.
5- (5) .صالح،ج2،ص78.