تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 125

می گرفت.وقتی«میمندی»از وزارت خلع شد،یکی از دشمنان او را برای گرفتن اقرار از سرخس به غزنه آوردند.از شش تن که در پادشاهی محمود و مسعود غزنوی به منصب صدارت عظمی رسیدند،سه تن از مقام خود برکنار شدند و به سختی جان سپردند. (1)آخرین وزیر محمود،ابوعلی حسن بن محمد معروف به«حسنک»بود که اندکی پس از جلوس مسعود تمام دارایی خود را به طوع و رغبت به سلطان فروخت و به این طریق صورت قانونی نیز رعایت گردید. (2)

7-وزارت در عصر سلجوقی(447-590ه)

به گفته محققان،وزارت شکل واقعی خود در تشکیلات اسلامی را در عهد سلجوقیان به دست آورده است.«وزارت در عصر سلجوقی از ویژگی های پیشرفت در تشکیلات اسلامی محسوب می شد و وزیر نسبت به سابق از قدرت بالایی در دستگاه دولت برخوردار بود.» (3)این امر البته در مورد نظام الملک به قدرت شخصی او برمی گردد.لمبتون به این نکته اشاره کرده است که ماهیت شخصی قدرت در تاریخ سیاسی ایران همواره موجب تغییر و بی ثباتی و خطر در مقام وزارت بوده است؛ (4)زیرا وزیر همچنان در معرض حسادت اقران و نارضایتی اعضای خاندان سلطان قرار داشت و از توطئه رقبا در امان نبود، (5)عالی ترین دیوان سلجوقیان،یعنی«دیوان اعلا»متکی بر نظام وزارت بود که در زمان خلافت عباسی توسعه یافته بود. (6)

1- (1) .بیهقی،ص207،309؛باسورث،ص67.
2- (2) .بیهقی،ص159،161،164.
3- (3) .کلورنز،ص52.
4- (4) .ابی نصر کاشانی،ص58و59.
5- (5) .ابی نصر کاشانی،ص84،88،89.
6- (6) .لمبتون،ص38.