تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 197

شخصی می شد؛اما این سیره هیچ گاه اجرا نشد؛زیرا سهم گروهی از صحابه از غنایم به حدی بود که آن را چندین قاطر حمل می کرد. (1)

درآمد غنایم،یکی از اقلام عمده دولت غزنوی است.از جمله غنایم هند در سال های 400،398،396،393 هجری محمود غزنوی از معبد«قلعه نگارپوت»،هفتاد میلیون درهم مسکوک به دست آورد و از معبد«سومنات»نیز به سال 416هنیز غنایمی به ارزش بیست میلیون دینار به چنگ آورد؛ (2)وی این اموال را به عنوان غنایم جنگی حلال می دانست؛در عصر غزنوی نیز قوانین خمس،شکل اداری در نظام مالی دولت های اسلامی پیدا نکرد.مقریزی از نوعی خمس یاد کرده است که در دوره ایوبیان از تجار رومی که وارد بنادر مصر می شدند،گرفته می شد.بنا به گزارشی که آورده،خمس حاصل از کالاهای رومی در بندر اسکندریه در سال 587 هجری،بیست و هشت هزار و ششصد و سیزده دینار بوده است. (3)

ج)عشور

«عشور»یکی از منابع مهم درآمد دولت ها و بیت المال بوده است.عشور سابقه بسیار طولانی در جزیره العرب (4)و دولت ساسانی و دولت بیزانس و روم دارد و در دولت عربی اسلامی از زمان خلیفه دوم مالیات هایی شبیه مکوس(مالیات های غیرشرعی)به اندازه ربع العشر از بازرگانان مسلمان و نصف العشر از بازرگانان اهل ذمه اخذ می شد.همچنین بازرگانانی که از خارج برای بازرگانی وارد دارالاسلام می شدند،دولت از آنها عشر می گرفت که این مالیات یک بار در

1- (1) .مقدمه ابن خلدون،ص363.
2- (2) .ابن اثیر،ج8،ص50،48،40 و 148.
3- (3) .مقریزی،ج1،ص313.
4- (4) .علی،ج5،ص307.