تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 25

دو قرن تلاش برای نزدیک شدن به رسوم و قوانین جوامع شهری را تجربه کرده است.اقدامات قصی نوعی ساماندهی شهری و تنظیم روابط بین قبایل بود و لذا از قصی با لقب مُجَمِّع یاد کردند.او دارالندوه را براساس الگوی دولت شهرهای بزرگ جنوب عربستان که دارای مجالس مشورتی(دارالندوه)یا مزود بوده اند دانسته اند. (1)

مکه در بین راه یمن و شام،شهری بازرگانی و سیاسی و فرهنگی در مرکز ارتباطات جهانی بود.در آن دوره،زندگی مردم بر اساس سازمان قبایل بود که از چندین عشیره شکل گرفته بود،لکن با وجود حاکمیت روح جمعی بر افراد هر قبیله،آنها از حق مالکیت برخوردار بودند، (2)و تجارت،جنبه فردی و اجتماعی خاصی داشت و برخی از مراکز ساده اداری در امور مختلف در مکه فعالیت داشتند.

اعراب در روزگار جاهلیت،نظم سیاسی کاملی نداشتند و اگر کسی مورد تعدی قرار می گرفت حق داشت شخصاً انتقام خود را بگیرد.در آن زمان،افراد قبیله به موجب رسوم جاری و عرف عمل می کردند و مؤسسات موجود در دوره جاهلیت قبیله ای عرب هنوز بعد اجتماعی وسیعی پیدا نکرده بود؛اما با این وجود،عرب در خصوص احوال شخصی افراد از سنت های ریشه داری برخوردار بود.آنها برای ازدواج نظام های معینی داشتند و اگر کسی می خواست با زنی ازدواج کند باید ابتدا رضایت اطرافیان(خویشان)وی را جلب می کرد. (3)گزارش های مفصلی که به بررسی احوال شخصیه به ویژه در خصوص ازدواج عربی پرداخته اند حاکی از وجود مؤسسات و ادارات گسترده در این مورد است. (4)

1- (1) .علی،ج5،ص226.
2- (2) .علی،ج1،ص183.
3- (3) .ابراهیم حسن،ص35.
4- (4) .علی،ج5،ص586-526.