تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 257

پرداخت مستمری و سیورسات سپاهیان،درآمد منظم مالیات بیشترین اهمیت را داشت.ماهیت نظامی امپراتوری غزنوی که حاکی از اوج تکامل سازمان ها و ادارات نظامی تحت فرمان خلافت اسلامی است،مورد توجه محققان قرار گرفته است؛از جمله باسورث،ارتش سالاری غزنوی را به ارتش سالاری دولت پروس در قرن هجدهم میلادی تشبیه کرده است که دولت سراپا یک ارتش بود و یک کشور. (1)ارتش غزنوی شکل تکامل یافته ارتش های اسلامی در شرق است و در مقایسه با سابقه نظامی شرق اسلامی،ارتشی پیشرفته بود.

سازمان سپاه غزنوی با الگوبرداری از روی نمونه ارتش سامانی و بویهی شکل گرفته بود.هسته اصلی ارتش غزنوی را بردگان(غلامان و ممالیک)تشکیل می دادند. (2)توسعه این ارتش،هم زمان با توسعه تشکیلات بردگان در دستگاه خلافت عباسی بود که خلفای عباسی در ابتدا مواجب اعراب آزاد مقاتله را که در خدمت ارتش بودند کاهش دادند و پس از انقضای خدمت آنان پولی را که اندوخته بودند صرف خرید غلامان مشرقی و ترک کردند.بدین ترتیب در قرن چهارم هجری ارتش های اسلامی در اطراف هسته ای از بردگان بنا شده بود. (3)

در تشکیلات نظامی غزنوی و سلجوقی،همواره مجموعه ای از بردگان سلطنتی و غلامان شاهی،حضور داشتند که سلاح دار و چتردار-چترهای غزنوی سیاه رنگ و با علامت شاهین بود-بودند و برای خدمات در سفرهای جنگی در کنار شاه و امرا سازمان یافته بودند.غلامان شاهی در دسته ای جدا از سایر اصناف لشکر می جنگیدند و در قلب لشکر بودند و به عنوان نیروی ضربتی آنها را به

1- (1) .باسورث،ص75.
2- (2) .گردیزی،ص95.
3- (3) .باسورث،ص97.