تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 262

10-دیوان جیش در مصر فاطمی و ممالیک

اشاره

ارتش مصر یکی از پیشرفته ترین نیروهای نظامی در تشکیلات اسلامی عصر فاطمی است.در رژه ارتش فاطمی در سال 384 هجری از برابر خلیفه فاطمی«العریر»،رژه صد لشکر گزارش شده است.وظیفه دیوان جیش و الرواتب فاطمیان،ثبت اسامی نیروها و پرداخت مواجب و مستمری آنها و تهیه تجهیزات و اداره خزانه های اسلحه و...بود.بسیاری از نیروها در ارتش مصر فاطمی،براساس«لواء»دسته بندی می شدند.مهم ترین لواء،مربوط به لواء الاتراک و الدیلم،لواء الوزیریه،لواء الافضلیه،لواء الریحانیه و لواء الارمن است که دسته تیراندازان ویژه ارمنی هستند. (1)

ممالیک مصر با بهره گیری از سنن فاطمی و ایوبی،بزرگ ترین ارتش در سطح جهانی را ایجاد کردند.این ارتش،تنها نیروی نظامی اسلامی بود که هجوم مغول را متوقف ساخت و اجازه ورود به مرزهای مصر را به آنها نداد.این دولت مصر فاطمی اساساً دولتی نظامی بود و سلطان مملوک خود از نیروهای ماهر حاضر در میادین جنگ بود.ساختار نظام تشکیلاتی اداری سیاسی ممالیک،نظام سلطان و امیر بود،تشکیلات دولتی از سلطان تا پایین ترین سطوح را طبقات مختلف«اتابکان»،«امیران»و فرماندهان عالی رتبه نظامی تشکیل می داد.در این نظام،فرماندهان هزارتایی و امیران صدتایی (2)بودند.تعداد این امرا که در جنگ همراه سلطان بودند به 24 نفر می رسید و مقامات مهم کشوری و لشکری نیابت سلطنت را به عهد داشتند؛امرای طبل خانه نیز از امرای فاطمی بودند که حق حمل عصای نقره ای(قُضُب)را داشتند.امیران بیست تایی و ده تایی و امیران پنج تایی نیز از این جمله هستند.