تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 264

چگونگی ترکیب باروت را به راهب بریتانیایی«روجیه باکون»نسبت داده است.

در عهد ممالیک وزارت خاصی ارتش را اداره می کرد.سپاه ممالیک قدیمی ترین سپاه اسلامی از حیث عدد و کیفیت بوده است. (1)ناظر جیش،متولی امر دیوان بود؛این دیوان کار سنتی خود یعنی ثبت نام سپاهیان،تعداد و نفقات آنها را به عهده داشت.از ویژگی های تشکیلات نظامی دولت ممالیک،تأسیس پادگان های ثابت برای نیروهای نظامی است؛ (2)این پادگان ها در نقاط معینی از جمله در جزیره روضه قرار گرفته بود و نیروها در آن اسکان یافته بودند.گروهی انبوهی از غیر نظامیان،لشگر بزرگ جداگانه ای را در کنار بدنه اصلی لشکر ممالیک شکل داده بودند؛این نیروها از اعراب مصر و شام و عموم مردم مصر بودند که هنگام«نفیر عام»-نوعی بسیج عمومی برای جهاد فی سبیل الله-خود را به قاهره می رساندند.در سایه قدرت و تشکیلات نظامی ممالیک بود که خلافت عباسی موفق شد پس از سقوط خلافت بغداد،تشریفات رسمی دارالخلافه را در قاهره تا چند قرن به جا آورد.

طبق رسوم کلاسیک ممالیک،خروج سپاهیان طبق تشریفات خاصی انجام می گرفت و ابتدا نیروها در برابر سلطان رژه می رفتند.گروهی از فرماندهان که متخصص و ویژه کار مانور سپاه بودند«نقیب الجیوش»نام داشتند (3)در پیشاپیش گروه مانور،نزدیک سلطان،پرچم شالیش برافراشته می شد.مراسم عرض گاهی تا چهار روز طول می کشید. (4)

1- (1) .ماجد،ص138.
2- (2) .ماجد،ص152.
3- (3) .ماجد،ص158.
4- (4) .ماجد،ص161.