تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 286

مسئول اعمال خود معرفی شد.نکته مهم تر این که بر پایه این مبنا،خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله به جای شیخ قبیله مرجع قضاوت قرار گرفت.

منصب قضاوت در عهد پیامبر به وسیله شخص پیامبر صلی الله علیه و آله اداره می شد.ایشان با پیمانی که میان مهاجر و انصار و مسیحیان و یهود منعقد نمود،خود را تنها قاضی این اقوام قرار داد. (1)قضا نزد پیامبر اهمیت فوق العاده ای داشت و این مطلب در احادیثی که از پیامبر صلی الله علیه و آله در قداست شغل قضا نقل شده،نمایان است.از جهت تشکیلات سیاسی و اداری،قاضی در شمار یکی از قدرت های عالی در اسلام بوده و جزو وظایف دارالخلافه است که به وسیله خلیفه تعیین می شود. (2)قاضی در کنار قدرت امرای ولایات و در رأس تشکیلات اداری بوده و در قدرت،شریک و الی است.پیامبر صلی الله علیه و آله مرجع همه قوای اداری،قضایی،نظامی،سیاسی و اقتصادی بود،اما ولایت قضا را مستقل از و الی و شهرها واگذار می کرد که این امر حاکی از اندیشه تفکیک وظایف و الی و قاضی است.نخستین متون سنتی تشکیلات اسلامی،این جدایی را در فهرست اموری که مخصوص قاضی و و الی است متذکر شده اند.استقلال شغل قاضی از و الی،موجب ایجاد نهاد مستقلی در تشکیلات اسلامی گردید.حجم فعالیت ها و تأثیرات سیاسی،اداری و نظامی قضات در تمدن اسلامی به حدی است که نخستین کتاب های خاص رجالی به«تاریخ قضاه»اختصاص یافته است.چندین کتاب تاریخ عام و تاریخ محلی مربوط به قضات صدر اسلام به وسیله افرادی چون کندی و مالقی تدوین شد.کندی تاریخ قضات مصر،و مالقی نباهی تاریخ قضات مالقه در اندلس را به نگارش درآورد؛این دو منبع رجالی حاوی اطلاعاتی وسیع در خصوص عملکرد