تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 309

از استقلال رأی برخوردار بود و مانند دوره موحدین،مسائل مربوط به نکاح در اختیار قاضی مستقلی بود.در ایام یوسف مرینی تعداد عدول در امور قضایی از 94 تن به 15 تن کاهش یافت. (1)قاضی،نظارت بر احباس و مارستان(بیمارستان)و مبانی(عمارت ها)و صاحب الصلاه را تعیین می کرد.در عهد حفصیان نظام قضایی تشکیلات ثابتی یافت و قضا از وظایف مقام خلافت بود و سلطان حفصی در مراسم خاصی با مشورت علما قاضی الجماعه را انتخاب می کرد.او متولی قصاص،وصایا،احباس و سکه و مواریث بود و عدول و قاضی شهرها را تعیین می کرد.دیوان عالی رسیدگی به مسائل قضایی در جامع زیتونه تونس در دوره حفصی تأسیس شد و قاضی الجماعه در امور سیاسی مانند سفارت استفاده می کردند و رابطه قاضی با دولت،مانند رابطه وزیر بود و قاضی در مواردی به عنوان و الی شهر انتخاب می شد،قضات تونس هر شنبه در جلسه خاصی با جماعتی از فقها در حضور سلطان جلسه داشتند،قاضی المحله،قاضی الاهله،قاضی الانکحه،قاضی المعاملات،قاضی الفریضه از فروع قضاوت در این دوره بود.قاضی در دارالقضا یا خانه خود کار می کرد.عُدول،واسطه مردم و دستگاه قضایی بودند و در هر صنف عُدول ویژه آن وجود داشت.قضاوت برای اعراب بیابانگرد در دوره حفصی،به سبک خیمه قاضی بود.ده ها کتاب در مورد قضا در این عهد نوشته شد.

خلاصه فصل،نتایج و منابع بیشتر برای مطالعه

اصلی ترین بخش تشکیلات اسلامی به تأسیس نهاد قضاوت توسط پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و تربیت اسوه مطلق قضاوت حضرت علی علیه السلام باز می گردد.دامنه فعالیت قاضی در دستگاه اداری مسلمانان،بنا به مقتضیات زمان و مکان،به سرعت