تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 327

حمایت و محافظت می کرد. (1)در حوزه مغرب و اندلس،در دولت مرابطین،از شرطه با عنوان«حرس اللیل»و عریف یاد شده است عریف معاون حاکم بود. (2)در دولت موحدان نیز شرطه از بین فرزندان خانواده موحدین انتخاب می شد و موقعیت و نفوذ بسیاری داشت؛اما در دولت بنی مرین،شرطه از میان موالی سرسپرده انتخاب می شد.در عصر موحدین،صاحب شرطه هم زمان شغل وزارت را نیز به عهده داشت و ابن خلدون به این مطلب اشاره کرده است که مقام شرطه در حقیقت نامزد مقام وزارت و حاجب بود. (3)

مقام شرطه در مصر متفاوت از مقام شرطه در سایر نقاط بود؛و از آن با عنوان الولایه یاد شده است. (4)این مقام شکل نهایی خود را در عصر فاطمی به دست آورد و به«شرطه علیا»فقط در قاهره و«شرطه سفلی»در فسطاط و سایر نقاط تقسیم شد؛ممالیک نیز همین شکل فاطمی دستگاه شرطه را توسعه و استمرار بخشیدند.آنها در نقاط دیگر مصر نیز دستگاه شرطه را برقرار ساختند. (5)گروهی از کارمندان،شرطه مصر در اختیار و الی شرطه قرار داشت؛از جمله:اعوان،خفراء،عسس،سجانون و مشاعیلیه که کار آنها حفظ امنیت در شب و روز بود.مجموعه ای از شحنه مانند شحنه بغداد،شحنه واسط،شحنه العراق،شحنکیه بغداد،شحنه موصل و شحنه نیل (6)در اختیار شرطه بغداد بود.

1- (1) .محمد صالح،ج2،ص405.
2- (2) .التادلی،ص97.
3- (3) .ابن خلدون،ص446.
4- (4) .مقریزی،خطط،ج3،ص89.
5- (5) .ماجد،ص132و131.
6- (6) .ابن فوطی،ص78،111،217،307،345،378.