تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 335

و کار قانون و محکمه،مدارس پیوسته به مساجد و موقوفات گسترده همه در دست او بود (1)و پس از او،مفتی رئیس علما و فقها تعیین شد؛اهمیت این منصب به قدری بود که دولت بدون فتوای شیخ الاسلام جنگی را آغاز نمی کرد.

6-سازمان نقابت،نقیب الاشراف

سازمان نقابت از جمله سازمان های دینی تشکیلات اسلامی است که از مناصب خاص حوزه خلافتی بوده و اداره آن نزدیک دارالاماره خلیفه و سلطان قرار داشت.«نقیب»به طور مستقیم از سوی سلطان انتخاب می شد و نقابت بر مردم دارای نسب شریف بود.به گفته ماوردی،این ولایت از سه راه تفویض می شد:1.به طور مستقیم؛2.از راه خلیفه،یا از سوی وزیر تفویض و امیر اقلیم؛3.از سوی نقیب عام که نقیب خاص تعیین می کرد. (2)در هر شهر نقیبی بود که مجموعه آنها زیر نقیب النقباء الاشراف کار می کردند. (3)نقابت به دو قسم عام و خاص تقسیم می شد؛که کار نقابت خاص فقط محدود به مسئله«نسب»است،اما نقیب عام دوازده مسئولیت بر عهده او است که علاوه بر حفظ نسب،مأمور تفحص از احوال آنها و نصیحت و هدایت و جلوگیری از گمراهی و سوء رفتار آنها نیز می باشد. (4)خلفای عصر عباسی گاهی فرمان دیوان مظالم و آبیاری را به نقیب الاشراف می دادند.نقیب و منصب نقابه الاشراف الطالبیین (5)و نقابه الزیدین،

1- (1) .احمد یاغی،ص78.
2- (2) .ماوردی،ص121.
3- (3) .قلقشندی،ج6،ص144.
4- (4) .ماوردی،ص121و122.
5- (5) .اتعاظ،ج1،ص147.