تاریخ تشکیلات در اسلام صفحه 95

سلاح خاص مرصع و غیر آن ساخته بود تا به وقت که رسولان رسند از اطراف بیست غلام با جام های نیکو آن سلاح بردارند و گرد تخت بایستند.» (1)

این وظیفه در عصر فاطمی بر عهده«صبیان الرکاب»بود که تعداد آنها به دوهزار تن می رسید و به وسیله دوازده مقدم که در رأس آنها«مقدم المقدمین»بود، (2)اداره می شدند.او صاحب رکاب راست خلیفه فاطمی نیز بود.

4.حرمسرا:از بخش های فعال و بزرگ دربار خلفا و سلاطین دولت های اسلامی در همه ادوار است؛این بخش چنان توسعه یافت که در عصر صفوی و عثمانی مهم ترین بخش تشکیلات درگاهی می شود؛به طوری که در دوره صفویه،وزیر حرم تأسیس کردند. (3)

5.رئیس تشریفات یا قهرمان دار:در عصر فاطمی از او با عنوان استاد یاد شده است. (4)در عصر مملوکی همه امور مربوط به بیوت سلطانی از آشپزخانه ها و شراب خانه ها و غلامان و امور حواشی سلطان و امور جاشنگیریه بر عهده استادار«الاستادار»بود. (5)در عصر صفوی از«مقرب الخاقان توشمال باشی»به عنوان مسئول آشپزخانه و طعام خاصه و دیوان نام برده اند. (6)در عهد خلافت بنی مرین در مغرب،از مشاغل دربار با عنوان«اداره خاصه»یاد شده است که چند مسئول در آن کار می کردند:1.قهرمان قصر سلطانی مسئول حفظ نظم کاخ بود؛2.رئیس

1- (1) .نظام الملک،ص111.
2- (2) .مقریزی،اتعاظ الحنفاء،ص347.
3- (3) .میرزا رفیعا،ص399.
4- (4) .مقریزی،خطط،ج2،ص 148.
5- (5) .مقریزی،خطط،ج3،ص87.
6- (6) .میرزا رفیعا،ص230.