- سخن ناشر 1
- واژه شناسی فکر و تفکّر 9
- اصطلاح شناسی فکر و تفکّر 10
- واژه و اصطلاح شناسی عقل و تعقّل 11
- اصطلاح شناسی عقل 12
- واژه شناسی برهان 13
- اصطلاح شناسی برهان 14
- واژه شناسی برخی لغات مرتبط 15
- سنّت در اصطلاح 18
- علم حصولی و حضوری 22
- تقسیمات علم حصولی 23
- اقسام تصور 24
- توضیح 26
- ادراک و تجرید 28
- 2-مفاهیم فلسفی(معقولات ثانیه فلسفی) 29
- 1-مفاهیم ماهوی(معقولات اولی) 29
- انواع شناخت 31
- 1-شناخت تجربی و علمی 31
- اشاره 31
- 2-شناخت عقلی 32
- 3-مقایسه تفکر حسی و تفکر عقلی 33
- 4-شناخت تعبّدی(نقلی) 34
- 5-شناخت شهودی 35
- 6-مقایسه شناخت عقلی و شناخت شهودی 36
- قلمرو علم و عمل 40
- اشاره 40
- حکمت نظری و حکمت عملی 41
- عقل نظری و عملی از دیدگاه ابن سینا 45
- دیدگاه آیت الله جوادی آملی در باب عقل نظری و عملی 47
- بررسی آراء 48
- مراتب عقل نظری 52
- قاعده امکان اشرف بر اساس حکمت متعالیه در اثبات جوهر عقلانی 56
- فرق عقل و بنای عُقلا 59
- واژه عقل در قرآن کریم و واژه های همسو 61
- اصطلاح عقل در قرآن 63
- تفکر در قرآن کریم 64
- تفکر و تعقّل و تذکر در آیات الهی 65
- نقش بصیرت و فهم در دین 66
- واژه عقل،واژه ای ارزشی 68
- عقل و دین در تفکر اسلامی 70
- جایگاه عقل از نظر توماس آکوئیناس 71
- نقد و بررسی 72
- اصالت عقل در مسئله شناخت 72
- عقل و وحی 73
- تعارض ظواهر لفظی با برهان عقلی 74
- هماهنگی عقل و وحی 75
- طرز تفکر فلسفی در بیانات پیشوایان شیعه 83
- فضیلت عقل 84
- عقل مطبوع و عقل مسموع 85
- قلمرو عقل 87
- عقل و بندگی 88
- حکومت عقل و منطق 89
- عقل و دین 90
- عقل و اصول دین 91
- عقل و هوی و هوس 94
- مدح امیرالمؤمنین علی علیه السلام از زبان ابن سینا 94
- نقش تقوا 97
- دو ساحت عقل 98
- عقل و دل 100
- هوش و عقل 100
- اشاره 104
- اهل حدیث 104
- ابن تیمیه و تجسیم 109
- سخن ابن قیم جوزی در ردّ منطق 111
- محمدبن عبدالوهاب 112
- کفر مسلمانان از دیدگاه محمدبن عبدالوهاب 113
- اخباری گری 116
- بررسی عقل و نقل در احکام شرعی در تشیع 116
- ویژگی های مکتب قم 117
- اصحاب نقل(اخباریان قدیم) 117
- اصحاب عقل 118
- اخباری گری(اخباریان جدید) 119
- نظر مرحوم وحید بهبهانی 122
- نقد دلیل اخباریین در باب عدم حجیت عقل 125
- اصول مکتب تفکیک 128
- دیدگاه میرزا مهدی اصفهانی در باب قیاس و استدلال 130
- سخن میرزامهدی اصفهانی در باب بطلان قواعد فلسفی 131
- نفس و عقل در مکتب تفکیک 132
- نقد دیدگاه میرزامهدی اصفهانی 134
- سخن یکی از اصحاب تفکیک در باب علم منطق 137
- نقد و بررسی 137
- نقد خاستگاه تفکیک 139
- مراتب طولی نظام هستی 141
- ملاک و حقیقت تشکیک 145
- تشکیک در فلسفه و عرفان 146
- نظام طولی جهان هستی در آیات و روایات 148
- سماء 149
- تدبیر امر 150
- 1-فرشتگان از منظر امیرالمؤمنین علی علیه السلام 151
- اشاره 151
- 2-مراتب و انواع فرشتگان در کلام امام سجاد علیه السلام 152
- 3-سلسله مراتب ملائکه در انجام وظایف 152
- 5-تجرد فرشتگان 153
- 4-فرشتگان مقرب 153
- فضیلت انسان 155
- موقعیت وجودی جهان آفرینش و ابتدا و ختم آن 159
- توحید،کمال فلسفه الهی 161
- ارتباط علل وسطیه و ذات الهی 162
- حضور فیض الهی در مخلوقات 164
- اشاره 167
- علیت از دیدگاه عقل 167
- مفاد اصل علیت 168
- علیت و معلولیت از معقولات ثانی اند 168
- ملاک احتیاج به علت 170
- علیت از منظر اندیشمندان اسلامی 170
- تفاوت میان علت و سبب در لغت 172
- علیت از دیدگاه نقل(آیات و روایات) 172
- نگاه آیات و روایات به موضوع علیت 173
- علیت در روایات 178
- نحوه احتجاج های رسول اکرم صلّی الله علیه و آله 182
- نمونه ای از گفت وگوی پیامبر صلّی الله علیه و آله با پیروان ادیان 183
- پیام ها و نکته ها 185
- نفی ازلیت ماده 194
- شناخت خداوند 198
- علم حق سبحانه به ذات خود و به هر شیء و معلومیت حق برای هر شیء 202
- برهان صدیقّین 208
- علم به ذات الهی 211
- ظهور و بطون ذات حق 216
- مسئله وحدانیت حق و معنای آن 223
- واحدیت خداوند 224
- توضیح وجه اول: 227
- وحدت حقّه حقیقیه 227
- توضیح وجه سوم 232
- نکات 234
- احدیت خداوند 235
- توضیح وجه چهارم 235
- حدوث عالَم 241
- شرافت وجودی علت نسبت به معلول 243
- حادث و قدیم 245
- حدوث زمانی و ذاتی 246
اینها حجّت نیست.از قضا این فکر تقریبا مقارن است با پیدایش فلسفه حسی در اروپا.آنها در علوم حجیت عقل را منکر شدند و ملاامین استرآبادی در دین منکر حجیت عقل شد.حالا این فکر را این مرد از کجا آورد.آیا ابتکار خودش بود یا از کسی دیگر گرفته بود معلوم نیست.
مرحوم آیت الله مطهری در ادامه می فرماید:
یادم هست در تابستان سال 1322 شمسی که در بروجرد به خدمت مرحوم آیت الله بروجردی(اعلی الله مقامه)رسیدم،یک روز سخن از همین فکر اخباریین شد.ایشان در ضمن انتقاد از این فکر فرمودند که پیدایش این فکر در میان اخباریین اثر موج فلسفه حسی بود که در اروپا پیدا شد. (1)
شاید بتوان گفت کتاب«الفوائد المدنیه فی الرد علی القائل بالاجتهاد و التقلید فی الحکام الالهیه»که میرزامحمدامین استرآبادی تصنیف آن را در ربیع الاول(1031 ق)به پایان رسانیده مهم ترین و جامع ترین کتب اخباریه است.وی در این کتاب با لحنی تند به مجتهدان و اصولیان تاخته و روش آنان را تخطئه کرده و از ایشان دعوت کرده است که به متون اخبار معصومین عمل کنند.وجه تسمیه این کتاب آن است که مؤلف،هنگام تألیف آن مجاور مدینه بوده است.برخی مجتهدان مشهور مانند سید نورالدین بن علی عاملی برادر سیدمحمد صاحب مدارک و سیددلدارعلی نقوی هندی(م 1235 ق)آن را نقض و رد کردند. (2)
آخرین کوشش برای حفظ موقعیت اخباریان یا اعاده شوکت به ایشان توسط میرزا محمد بن عبدالنبی نیشابوری معروف به اخباری(1178-1233ق)به عمل آمد.
1- (1) .همان ص85.
2- (2) .همان.