تفکر عقلی در کتاب و سنت صفحه 122

تفاوت دو دیدگاه

در این بخش به برخی از تفاوت های دو دیدگاه اخباری و اصولی اشاره می کنیم:

1.مجتهدان اجتهاد را عیناً یا تخییراً واجب می دانند،لکن اخباریان آن را حرام می شمرند و عمل به روایات معصوم را در هر حکم واجب می دانند.

2.مجتهدان برای استنباط احکام،از کتاب و سنت و اجماع و عقل استفاده می کنند.لیکن اخباریان فقط کتاب و سنت و بعضی فقط سنت یعنی اخبار را حجت می دانند.

3.مجتهدان برای رسیدن به مقام فتوا و اجتهاد،دانستن علومی چند از جمله فقه و اصول را شرط می دانند؛اما اخباریان جز معرفت به اخبار اهل بیت و دانستن اصطلاحات و اشارات معصومین چیزی را شرط فتوا نمی دانند.منتها مفتی باید یقین کند که خبرِ معارضی در برابر خبر مورد استناد او نرسیده است.

4.مجتهدان تأخیر بیان را از وقت حاجت،به سبب قبح آن جایز نمی دانند؛اما بعض اخباریان مثل استرآبادی با استناد به پاره ای اخبار،آن را جایز می شمارند.

5.اخباریان دلایلی عقلی مانند«قبح تکلیف به امر خارج از طاقت»و«قبح عقاب بدون بیان تکلیف»را برای صدور حکم کافی نمی دانند،مگر آن که با دلیلی از اخبار ائمه علیهم السلام تأیید شده باشد؛برعکس مجتهدان. (1)

نظر مرحوم وحید بهبهانی

آیت الله وحید بهبهانی ملقب به«استادالکل فی الکل»که به سبب مبارزه شدید با اخباریان،نزد مجتهدان به مروّج یا«مروّج رأس مأ»مشهور است،با تألیف