تفکر عقلی در کتاب و سنت صفحه 233

«تشابه الشیئان»:اَشبه کل منهما الآخر حتی التَبَسا و فی التنزیل العزیز «إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَیْنا» (1)

ابوهلال عسگری در تفاوت مثل و مثال می گوید:«مثل آن چیزی است که در تمام حقیقت،با اصل مشارک است و لذاست که نفی مِثل از خدا شده است: (لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ ءٌ) .ولی مثال در برخی از اعراض مشارک است و نه در تمام چیزها؛مثلاً انسانِ مُصَّور در تصویر و یا روی دیوار،مثالی است برای انسان طبیعی؛زیرا با انسان واقعی مشارک است در مقدار و جهت و دیگر چیزها و نه در تمام چیزها». (2)

«المِثل به معنای الشبه و النظیر.تماثل الشیئان:تشابها.ماثَلَ الشئ:شابَهَه و یقال ماثل فلاناً بفلان:شبّهه به و لاتکون المماثله الّا بین المتّفقین.تقول:نحوه کنحوه و لونه کَلونهِ». (3)

به فرموده امام علی علیه السلام:«کذب العادلون بک اٍذ شَبَّهوکَ بِاَصنامهم». (4)دروغ گفتند مشرکان که تو را با بت های خود همانند پنداشتند.

همچنین به فرموده ایشان:«ما وَحَّده مَن کَیفه و لا حقیقته اصابَ من مثَّله و لا عنی من شبَّهه و لا صمده من اشارَ الِیه و توهَّمه». (5)کسی که کیفیتی برای خدا قائل شد،یگانگی او را انکار کرده است و آن کس که همانندی برای او قرار داد،به حقیقت او نرسیده است.کسی که خدا را به چیزی تشبیه کرد،به مقصد نرسید و

1- (1) .ابراهیم انیس و دیگران،المعجم الوسیط.
2- (2) .ابوهلال عسکری،الفروق فی اللغه،ج1،ترجمه تعلیق و تصحیح محمدعلوی مقدم-ابراهیم الدسوقی شتا،ص139.
3- (3) .المعجم الوسیط.
4- (4) .نهج البلاغه،خطبه 91.
5- (5) .همان،خطبه 186.